Rol van DNB wekt zorgen in de Kamer

Meer nog dan de schikking met de Rabobank ligt het gebrekkige toezicht gevoelig in de Tweede Kamer. Minister Dijsselbloem moet daarover uitleg geven.

Stills uit de jaren lopende reclamecampagne van Rabobank waarin Jochem de Bruin (gespeeld door Vincent Rietveld) overal ter wereld de bank als betrouwbaar en principieel aanprijst.

Den Haag. Schikkingen zijn politiek gevoelig. Zo gevoelig dat het Openbaar Ministerie hoge schikkingen eerst moet voorleggen aan de minister van Justitie. Die gevoeligheid gaat zeker op voor de schikking van 70 miljoen euro die het Openbaar Ministerie met de Rabobank heeft getroffen. Daarmee koopt de bank strafvervolging af na het manipuleren van rentestanden door een dertigtal handelaren. „Het is misschien een marginale toetsing van de minister, maar het gaat hier wel om heel veel geld”, zegt Eddy van Hijum (CDA).

Bij schikkingen klinkt al snel het verwijt van klassejustitie. Dat verklaart de politieke gevoeligheid. Bedrijven of rijke particulieren zijn in staat om strafvervolging af te kopen – het gebeurde eerder bij de bouwfraude en de vastgoedfraude (Klimop). De instemming van de minister moet politieke problemen voorkomen zoals die bijvoorbeeld ontstonden na een schikking in 2001 rond de fraude van de bouw van de Schipholtunnel. Dat kostte toenmalig VVD-minister Korthals bijna de kop.

Die problemen lijken zijn partijgenoot Opstelten te worden bespaard. De Rabobank wordt hard aangepakt, vinden de meeste Kamerleden. En, ook niet onbelangrijk, ondanks de schikking kunnen individuele handelaren alsnog door de rechter bestraft worden. „Dat is natuurlijk een belangrijke factor”, zegt Van Hijum.

De Tweede Kamer vindt het bovendien van belang dat de schikking met het OM onderdeel is van een internationale schikking. Voor het OM zelf is dat ook een van de redenen om „met de Rabobank deze transactie overeen te komen”. Het OM noemt het „een passende afdoening van de zaak”.

„Het is een erg Angelsaksische aanpak en dat is natuurlijk de wereld waarin de Rabobank actief is”, zegt PvdA’er Henk Nijboer. In totaal moet de bank 774 miljoen euro aan Nederlandse, Amerikaanse en Britse autoriteiten betalen.

„Wat ik een belangrijk verschil vind met andere schikkingen is de schulderkenning door de Rabobank”, zegt Nijboer. „Mede door het vertrek van bestuursvoorzitter Moerland gaat de bank diep door het stof. Dat was ook nodig gezien de grove fraude.” Nijboer verbaast zich meer over het feit dat sommige handelaren hun bonus mogen houden.

De Tweede Kamer vroeg gisteren eensgezind om meer informatie over de schikking en over de rol van DNB, de toezichthouder. Dat laatste punt ligt politiek gevoelig, omdat het niet voor het eerst is dat de toezichthouder misstanden niet tijdig heeft gesignaleerd. Minister Dijsselbloem (Financiën, PvdA) is verantwoordelijk voor De Nederlandsche Bank, die deze week de Rabobank hekelde voor haar rol in het Libor-schandaal: 23 pagina’s lang fileert DNB de bank en haar leiding. Tal van signalen werden gemist, waardoor de handelaren rentestanden konden blijven manipuleren. „DNB komt nu met een hard oordeel over de Rabobank, maar wat is eigenlijk hun eigen rol geweest? Ik vind het onvoldoende als zij zeggen dat ze afhankelijk waren van bijvoorbeeld de Britse toezichthouders”, zegt SP’er Arnold Merkies. Die afhankelijkheid kan volgens Merkies ook de reden zijn voor een schikking. De toezichthouders waren blijkbaar afhankelijk van de medewerking van de bank. „Door een schikking krijg je de volledige medewerking. Dat begrijp ik, maar eigenlijk zou je niet zo afhankelijk moeten zijn.”

    • Erik van der Walle