Resultaat onderzoek blijft vaak geheim

Van ruim een kwart van de grote medicijnonderzoeken zijn de resultaten vijf jaar na beëindiging nog niet gepubliceerd. Het betekent dat ongeveer 250.000 vrijwillige proefpersonen mogelijk een behandeling zijn misgelopen en zich hebben blootgesteld aan soms grote gezondheidsrisico’s, maar daarmee geen bijdrage aan de voortgang van de geneeskunde of wetenschap hebben kunnen leveren. De onderzoekers schenden daarmee het „ethische contract” dat ze met hun proefpersonen hebben, schrijven Amerikaanse onderzoekers in een gisteren online gepubliceerd artikel in het British Medical Journal.

De onderzoekers suggereren dat medisch-ethisch commissies die onderzoeksprotocollen vooraf beoordelen, na verloop van tijd ook zouden moeten controleren of een uitgevoerd onderzoek wel gepubliceerd is.

De onderzoeksopzet van medisch onderzoek waaraan mensen meedoen wordt sinds 1997 steeds vaker – tegenwoordig vrijwel altijd – van te voren vastgelegd in een register van klinische proeven. Clinicaltrials.gov is de grootste. In die database zochten de onderzoekers naar onderzoek waar minstens 500 mensen aan mee deden en die voor 2009 waren afgerond. Die 585 onderzoeken zijn de grote medicijnonderzoeken die bedoeld zijn om de medische praktijk te veranderen, karakteriseren de onderzoekers hun keus. Ze keken of de resultaten van die onderzoeken al waren gepubliceerd.

Viervijfde van die onderzoeken was door de farmaceutische industrie betaald. Daarvan was eenderde gemiddeld vijf jaar na afronding nog niet gepubliceerd in een wetenschappelijk tijdschrift. Waren de onderzoeken met overheidsgeld gefinancierd, dan waren de resultaten minder vaak (18 procent) achtergehouden.

Niet-publiceren is niet alleen onethisch tegenover de proefpersonen, schrijven de onderzoekers, maar het verstoort ook de wetenschap. Bekend is dat onderzoekers vooral tegenvallende resultaten niet publiceren.