Frankrijk ontwijkt vragen over losgeld

De Franse regering zegt nooit te betalen voor vrijlating van gijzelaars, maar waarschijnlijk klopt dat niet.

De bevrijding van vier Fransen die sinds 2010 in handen waren van radicale moslims in de Sahel, was gisteren in Frankrijk na weken politieke polarisatie een spaarzaam moment van nationale eenheid. Maar het goede nieuws dat president François Hollande zo hard nodig had, werd overschaduwd door de steevast terugkerende vraag bij dit soort acties: heeft Frankrijk betaald en zo ja, hoeveel?

„Frankrijk betaalt geen losgeld aan ontvoerders”, hielden de ministers van Defensie en Buitenlandse Zaken, die de gijzelaars gisterochtend uit Niger ophaalden, vol. Maar dagblad Le Monde meldt op basis van bronnen rond de onderhandelingen dat agenten van de geheime dienst „ten minste 20 miljoen euro” hebben overgedragen. Persbureau AFP komt op „20 tot 25 miljoen”.

Daniel Larribe, Thierry Dol, Marc Féret en Pierre Legrand werden in september 2010 door leden van Al-Qaeda-in-de-Islamitische-Maghreb (AQMI) ontvoerd bij een uraniummijn van energiebedrijf Areva in het noorden van Niger. Ze zijn in koppels van twee verschillende keren verplaatst en hebben de laatste tijd doorgebracht in het noordwesten van Mali. Van dichtbij maakten ze daar mee hoe dit jaar bij Franse luchtaanvallen AQMI-leider Abou Zeid is gedood.

Gisteren werden de vier door Hollande opgewacht op een militaire basis bij Parijs. Ze leken nog erg in shock. Na een welkomstwoord van Hollande, volgde live op televisie een ongemakkelijk moment toen hij de ex-gijzelaars het woord wilde geven maar niemand zich geroepen voelde. „Ik geloof dat het nog niet het moment is om dingen te zeggen”, stamelde de president.

In Mali, waar de strijd tussen Franse militairen en AQMI-elementen de laatste weken is opgelaaid, zitten nu nog twee Franse gijzelaars vast – net als onder anderen de Woerdense NS-machinist Sjaak Rijke, die in 2011 in Mali werd ontvoerd.

De dochter van een van hen, Serge Lazarevic, zei gisteren dat Buitenlandse Zaken haar had verzekerd dat de staat weliswaar geen geld betaalt aan ontvoerders, maar dat private bedrijven dat wel doen. Ze was woest dat haar vader, die als zelfstandig zakenman niet de steun van het machtige Areva had, niet bij de „deal” betrokken was.

Heeft het bedrijf betaald? „Geen publiek geld is gebruikt”, antwoordde minister van Buitenlandse Zaken Fabius ontwijkend op deze vraag van TF1. Heeft de regering van Niger dan betaald? „De president van Niger leidde de onderhandelingen op een wijze die hem goed leek”, zei Defensie-minister Le Drian bij France 2.

Niger is met Tsjaad de belangrijkste bondgenoot van Frankrijk in de strijd tegen radicale moslims in dit deel van Afrika. De president van Niger, Mahamadou Issoufou, zou via zijn contacten in de Touareg-gemeenschap een doorslaggevende rol hebben gespeeld.

De foto’s van de vier gijzelaars werden bijna dagelijks op tv getoond met de tekst „wij vergeten ze niet”.

    • Peter Vermaas