De anti-Bouterse stapt op

Het is niet overal opgemerkt, maar in politiek Suriname heeft zich de afgelopen week een markant feit voorgedaan: het vertrek van Ronald Venetiaan uit het parlement. En daarmee het afscheid uit de politiek van de man die, verspreid over drie termijnen, vijftien jaar president van het land is geweest. Dat kan niemand hem nazeggen.

Op 77-jarige leeftijd maakt Venetiaan plaats voor „jonge leeuwen en leeuwinnen”, zoals hij dat zelf uitdrukte. Met wisselende invloed speelde hij 49 jaar lang een rol in de Surinaamse politiek. Laatstelijk als betrekkelijk machteloos lid van de Surinaamse oppositiecombinatie Nieuw Front. Hij kan worden beschouwd als de anti-Bouterse, hij was de president die telkens het puin moest ruimen dat zijn voorgangers hadden opgestapeld. Het hielp daarbij dat hij niet corrupt was en niet op zelfverrijking uit was, wat niet van iedere Surinaamse politicus kan worden gezegd.

Venetiaan studeerde wis- en natuurkunde in Nederland, waar hij zijn toekomstige echtgenote Liesbeth Vanenburg leerde kennen, alvorens hij in 1964 naar Suriname terugkeerde. Hij werd leraar en vakbondsman, en vervolgens minister van Onderwijs en Volksontwikkeling, een functie die hij ook bekleedde toen de voormalige kolonie van Nederland in 1975 een onafhankelijke republiek werd. Hij was lid van het kabinet dat door een militaire coup onder leiding van Desi Bouterse in 1980 ten val werd gebracht.

Zijn grootste verdienste is de wijze waarop hij later als president de Surinaamse economie tot bloei wist te brengen, waardoor het land het verder zonder Nederlandse hulp af kon. Hij was ook een behoedzaam en weinig charismatisch politicus. Te lang aarzelde hij met de justitiële aanpak van de daders van de Decembermoorden in 1982 op tegenstanders van het regime-Bouterse. Toen het proces tegen de verdachten in 2007 eindelijk begon, was het gevoel van urgentie onder grote delen van de bevolking verdwenen, zeker bij de jongeren. Ook maakte hij te weinig werk van het rommelige, cliëntelistisch opererende overheidsapparaat.

In 2010 leed Venetiaan, door veel kiezers gezien als te lang aangebleven representant van de ‘oude politiek’, zijn grootste nederlaag. Bouterse, een in Nederland veroordeelde drugshandelaar, werd opnieuw president, nu democratisch gekozen. Helaas loont ook in Suriname fatsoen niet altijd. Mocht straks weer puin moeten worden geruimd, dan moeten ze een ander zoeken dan Ronald Venetiaan.