Congolese leger verslaat belangrijke rebellengroep

De opmerkelijke zege van het leger werd mede mogelijk gemaakt door de inzet van een nieuwe interventiebrigade van de VN

Congolese militair na de strijd. Foto AP

De rebellenbeweging M23 die delen van Oost-Congo sinds anderhalf jaar onveilig maakt en voor instabiliteit zorgt in de het Grote Merengebied in het hart van Afrika, is zo goed als verslagen door het Congolese regeringsleger. Bij een legeroffensief dat zaterdag werd gelanceerd, verloor M23 alle stadjes die het controleerde. Gisteren nam het leger de grenspost Bunagana bij Oeganda in.

De opmerkelijke zege van het Congolese leger werd mede mogelijk gemaakt door de inzet van een nieuwe interventiebrigade van de Verenigde Naties, die voor het eerst expliciet het mandaat heeft om rebellengroepen aan te vallen. Deze eenheid van drieduizend militairen volgde de afgelopen dagen het Congolese leger en nam bezit van de veroverde stadjes, zodat M23 er niet kon terugkeren.

Verder trad het leger voor het eerst sinds lange tijd gedisciplineerd op: er zijn geen berichten over verkrachtingen en plunderingen. Een andere doorslaggevende factor lijkt de terughoudende positie die buurland Rwanda inneemt: het steunde M23 met rekruten en wapens, maar bood de groep in de moeilijkste periode van haar bestaan niet de helpende hand.

Vorig jaar nog werd Goma, de economische hoofdstad van Oost-Congo, onder de voet gelopen door M23 en een week lang bezet. Na deze beschamende nederlaag reorganiseerde president Kabila de commandostructuur van het leger in het oosten. Dat heeft het verschil gemaakt. De nieuwe generaal Bahuma Ambamba wist het moreel op te krikken en de discipline en training te verbeteren.

Ook de VN-vredesmissie MONUSCO in Congo kreeg nieuw elan met de recente benoeming van Martin Kobler tot hoofd van de missie en de komst van luitenant-generaal Carlos dos Santos Cruz als bevelhebber. Vorig jaar keken de blauwhelmen nog lijdzaam toe bij de inname van Goma. Nu trokken de reguliere VN-militairen samen op met de interventiebrigade.

Samen met het Congolese leger vielen ze M23 op drie fronten aan. Het hoofdkwartier van M23 in Rumangabo viel afgelopen weekend, en daarna de stadjes Kiwanja, Buhumba en Kibumba. Gisteren volgde Bunagana, een belangrijke grenspost omdat M23 hier douane-inkomsten delfde en een enkele toerist ontving die tegen een forse prijs de berggorilla’s in de het nationale park Virunga kon bezoeken. Veel strijders van M23 zijn gedeserteerd of op de vlucht geslagen. De overgebleven rebellen zouden zich nu ophouden in de Virungabergen aan de grens met Rwanda.

De overwinning op M23 kan alleen blijvend zijn als Rwanda zich hierbij neerlegt. Rwanda heeft altijd een stevige vinger in de pap gehad in Oost-Congo en viel het enorme buurland in de afgelopen achttien jaar twee keer binnen. Soms rechtstreeks en soms via steun aan Congolese rebellengroepen beïnvloedde Rwanda het ingewikkelde conflict, waarin behalve M23 tientallen andere gewapende groepen partij zijn. De Rwandese Tutsi-regering nam het op voor stamgenoten in Congo en steunde opstanden van Tutsi-militairen in het Congolese leger. Zo ontstond anderhalf jaar geleden M23.

Rwanda heeft altijd ontkend M23 te steunen, maar bondgenoten als Verenigde Staten en Nederland geloofden dit niet meer en schortten een deel van hun hulp aan de Afrikaanse donordarling op. Dit kwam hard aan. Volgens diplomaten in de Rwandese hoofdstad Kigali heeft dit zeker bijgedragen aan de terughoudendheid die Rwanda de afgelopen dagen betracht heeft toen M23 in de tang werd genomen. Tijdens gevechten twee maanden geleden tussen het Congolese leger en M23 stuurde Rwanda nog troepenversterkingen naar de grens.

Als Rwanda zich afzijdig blijft houden, heeft M23 weinig kans op een wederopstanding. Als tegenprestatie voor zijn terughoudende opstelling zou Rwanda van MONUSCO hebben geëist dat de blauwhelmen nu samen het Congolese leger in het offensief gaan tegen het FDLR, een strijdgroep extremistische Hutu’s die verantwoordelijk waren voor de genocide in Rwanda in 1994.

    • Koert Lindijer