Privacy in het geding bij decentralisatie gemeenten

College Bescherming Persoonsgegevens

Een enkele gemeenteambtenaar kan straks bij een simpele vraag van een burger álle informatie over hem of haar inzien. Voor dat gevaar waarschuwt het College bescherming persoonsgegevens (CBP).

Het kabinet hevelt allerlei taken naar de gemeenten over. Logisch gevolg is dat die gemeenten ook méér persoonsgegevens te verwerken krijgen, op het gebied van jeugdzorg, langdurige zorg, werk en inkomen. Alleen is bij die overheveling onvoldoende aandacht voor de privacy, zegt Wilbert Tomesen. Het CBP waarschuwt daar vandaag voor in een brief aan minister Plasterk van Binnenlandse Zaken (PvdA).

Wat is uw kritiek?

„Er dreigt een onoverzichtelijke berg gegevens van burgers bij de gemeenten te ontstaan. Medische informatie over kinderen, strafrechtelijke gegevens, informatie over het arbeidsverleden. Die informatie ligt nu nog apart bij verschillende instanties opgeslagen, maar komt in één klap bij de lokale overheid. En de mensen wier informatie het betreft, zijn juist de kwetsbaren van de samenleving.”

Wat zijn de concrete risico’s?

„Wij willen een principieel punt maken. We wijzen het kabinet erop dat in het licht van de privacy bij die drie grote decentralisaties een schending van die principes vrijwel onvermijdelijk is. De overheid mag persoonlijke gegevens alleen voor een specifiek doel opslaan en gebruiken. Bovendien is bovenmatige verzameling van gegevens verboden: je mag niet méér informatie opslaan dan nodig. Het risico bestaat straks dat gegevens die voor het éne doel zijn opgeslagen, voor het ándere gebruikt worden. En het gaat vooral om de samenhang van die nieuwe gegevens. Kijk, als gemeenten alleen informatie over jeugdzorg erbij krijgen, oké. Maar daar komt ook de informatie bij die nodig is om burgers aan werk te helpen. Als die gegevens ineens met elkaar kunnen worden gecombineerd, wordt het gevaarlijk.”

Als burger krijg je hier een unheimisch gevoel van.

„Het ís ook unheimisch. Het gebrek aan een overkoepelende visie geeft alle reden tot zorg. We sturen deze brief niet voor niets. Ik moet als burger weten welke gegevens van mij liggen opgeslagen en wáár. Het klinkt zwartgallig, maar er is een risico dat de overheid de verzamelde informatie op een hoop gooit en daar vervolgens naar hartelust uit put zoals het uitkomt.”

Wat moet minister Plasterk doen?

„Het kabinet moet op centraal niveau die drie grote wetten opnieuw bezien, en dan met de nadruk op de bescherming van de persoonsgegevens. Want zoals het er nu ligt, komt óók de uitvoering van beleid door de gemeenten in gevaar. Zo’n onoverzichtelijke berg informatie levert risico’s op voor de gewone man. Terwijl het niet zal uitdraaien op effectief beleid. Bij gebrek aan overzicht zullen de gemeenten minder goed functioneren.”

    • Annemarie Kas