Chaos heerst bij Rabobank

Megaboete komt bovenop een scala aan andere problemen. Opvolger van vertrokken Piet Moerland moet nu internationale reputatie herstellen en grote reorganisatie doorvoeren bij lokale banken.

Foto Laurens Aaij

Na het vervroegde vertrek van topman Piet Moerland is de chaos in het bestuur van de Rabobank compleet. De megaboete van 774 miljoen euro die de bank gisteren kreeg opgelegd voor het manipuleren van de Libor-rente komt nog bovenop de al bestaande bestuurlijke problemen. Moerlands opvolger zal van alle markten thuis moeten zijn om de rust te herstellen.

Als enige coöperatieve bank van Nederland was Rabobank altijd trots op het solide management. Die coöperatieve structuur en de minder ‘assertieve’ manier van bankieren – prudentie boven rentabiliteit – manifesteerden zich elke keer wanneer er een nieuwe bestuursvoorzitter moest worden gekozen: dat verliep geruisloos.

Deze keer loopt dat totaal anders. Piet Moerland kondigde afgelopen juni aan dat hij komend jaar met pensioen gaat, zonder dat er een opvolger bekend was. Nu hij vier maanden later vervroegd het veld ruimt, is zijn vervanger nog niet gevonden. Moerland wordt tijdelijk opgevolgd door Marinus Minderhoud, al ruim een decennium commissaris bij de bank.

De nieuwe topman moet niet alleen orde op zaken stellen bij Rabobank Internationaal in de Londense City, waar handelaren jarenlang ongestoord de Libor-rente hebben gemanipuleerd. Hij of zij moet tegelijkertijd de coöperatieve structuur in de polder hervormen. Deze zomer werd bekend dat 43 van de 136 lokale Rabobanken onder verscherpt toezicht van het hoofdkantoor in Utrecht zijn geplaatst. Bij 13 banken is de situatie zo ernstig dat ze zelfs onder curatele van het hoofdkantoor zijn geplaatst.

Het hoofdkantoor wil de lokale banken stroomlijnen tot een uniformer, goedkoper geheel. Dat betekent onder meer dat de komende drie jaar 36 lokale banken en 8.000 arbeidsplaatsen moeten verdwijnen. Dit zorgt voor een continue spanning tussen het hoofdkantoor en de lokale banken over de vraag wie de macht heeft binnen de coöperatie. Bovendien zijn de bankiers in de provincie ontevreden over de afhandeling door het hoofdkantoor van de dopingperikelen binnen de Rabo-wielerploeg.

In de raad van bestuur bevindt zich geen natuurlijke opvolger van Moerland. De financiële topman Bert Bruggink is beschadigd door een rel begin dit jaar, toen Moerland besloot bestuurslid Gerlinde Silvis uit haar functie te zetten. Ze struikelde, volgens Moerland, over de naleving van toezichtregels op het gebied van klantintegriteit. Dat Moerland de andere bestuursleden niet had betrokken bij zijn besluit viel slecht bij Bruggink. Die boycotte zes weken lang de bestuursvergadering. De kans is klein dat de raad van commissarissen Bruggink nu nog geschikt acht als topman.

De andere kroonprins, Sipko Schat, is ernstig verzwakt door Libor. Als baas van het grootzakelijk segment is hij eindverantwoordelijk voor de handelaren die de feitelijke manipulatie hebben gepleegd. Volgens toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB) was de raad van bestuur niet betrokken bij de affaire. Maar de vraag staat wel open wat Schat uit hoofde van zijn functie had moeten weten. DNB gedoogt Schat – voorlopig – omdat de leegloop in de raad van bestuur anders wel erg groot zou zijn.

Sipko Schat had moeten opstappen, zegt Bert Scholtens, hoogleraar economie aan de Rijksuniversiteit Groningen. „Hij is aangeschoten wild. De coöperatieve structuur is onvoldoende transparant. Dit was de kans geweest om te beginnen met een transparanter beleid.”