Wie niet luistert, krijgt met de Ninja’s te maken

Uit onderzoek blijkt dat er grote misstanden bestaan in een private gevangenis in Zuid-Afrika Speciale eenheden zouden gevangenen zwaar mishandelen Beveiliginsgbedrijf G4S ontkent

Correspondent Zuid-Afrika

Eerst trokken ze al zijn kleren uit. Daarna goten ze water over hem heen. Water is een goede geleider voor stroom. Eenmaal op de grond werd hij nog een paar keer flink geschopt. Als afsluiter kreeg hij een gedwongen injectie in zijn billen. Zijn spieren verstijfden.

Dit het relaas van Godfrey Botsane, een voormalige gevangene van de Zuid-Afrikaanse Mangaung gevangenis, dichtbij Bloemfontein. Hij is een van de tientallen getuigen die zeggen dat gedetineerden in de gevangenis zijn geëlektrocuteerd, in elkaar geslagen en gedwongen zijn geïnjecteerd met medicatie tegen psychoses.

Zijn verklaring maakt deel uit van een onderzoek van de Nederlandse Ruth Hopkins, die in Johannesburg voor het Wits Justice Project werkt, een organisatie die onder meer onderzoek doet naar de onrechtmatige behandeling van gevangenen.

Ze tilt een stapel handgeschreven brieven op van haar bureau in de binnenstad van Johannesburg. „Allemaal gevangenen die ons vanuit Mangaung schreven over het misbruik.” Dan klikt de onderzoeksjournaliste op haar computer een video aan. „Het gaat niet om het beeld, je moet luisteren naar wat er op de achtergrond gebeurt. Je hoort duidelijk gegil en een blikkerig pulserend geluid van de elektrische schokken.”

In de gevangenis in Mangaung zitten de zwaarste criminelen van het land. Het is een van de twee Zuid-Afrikaanse gevangenissen die zijn geprivatiseerd. Mangaung werd tot kort gerund door het Brits-Deense beveiligingsbedrijf Group 4 Securicor (G4S). Twee weken geleden nam de Zuid-Afrikaanse overheid de controle over de geprivatiseerde instelling over omdat, zoals de overheid zei, G4S de controle was kwijtgeraakt en er onvoldoende bewaarders werden ingezet door G4S. De gevangenis staat bekend om steekpartijen onder de gedetineerden en onlangs werd een bewaarder veertien uur lang gegijzeld.

Speciale eenheid

Hopkins sprak niet alleen met tientallen gevangenen maar ook met veertien (ex-)personeelsleden uit de gevangenis, onder wie verplegend personeel en bewakers. Volgens die verklaringen was er een speciale eenheid van G4S die door bewakers werd opgeroepen als ze een situatie niet onder controle konden krijgen. Deze eenheid zou de gevangenen vervolgens mishandelen. De speciale teams, in de gevangenis bekend als Ninja’s of Zulu’s, zouden gevangenen zo zwaar hebben gemarteld dat ze soms buiten bewustzijn raakten en botten braken.

In een andere video zie je een gedetineerde schreeuwen dat hij geen medicatie wil. Bewakers van de Ninja’s drukken hem op een bed en roepen om een verpleegster. Het onderzoek claimt dat er vijf keer per week gedwongen injecties werden toegediend, veelal medicijnen tegen psychoses met sterke bijwerkingen, aan gevangen die gezien werden als lastig en helemaal geen psychose hadden. De man in de video zegt alleen te hebben geklaagd over het eten in de gevangenis.

G4S ontkent alle aantijgingen en zegt dat Hopkins heeft gesproken met ontevreden personeel dat daarom zouden liegen. Meer dan driehonderd bewakers zijn recent ontslagen omdat ze staakten voor hoger loon. Daarnaast zou er een aparte medische staf zijn die medicatie toedient waar G4S niets mee te maken heeft.

Volgens een voormalige medewerker van G4S was het geweld nodig omdat ze de criminelen anders niet de baas waren. „De bewaarders hebben al lang geleden aangegeven dat er te weinig personeel was in de gevangenis en ze de situatie niet aankonden”, zegt Hopkins. „Ook personeel is slachtoffer geworden van het geweld. Het enige waar het bedrijf aan dacht was het drukken van de kosten en het maken van winst.”

Hopkins zegt te geloven een sterke zaak te hebben dankzij haar vele bronnen. De overheid zegt de zaak te onderzoeken maar Hopkins is bang dat de overheid en G4S de schuld op elkaar gaan afschuiven.

De onthullingen hebben in Zuid-Afrika voor gemengde reacties gezorgd. Een deel van de Zuid-Afrikanen ervaart het niet als schokkend maar als het verdiende loon van de gevangenen. Op sociale media wordt zelfs opgeroepen om de martelpraktijken ook in andere gevangenissen gewoonte te maken. De criminaliteitscijfers in Zuid-Afrika zijn schrikbarend hoog en de misdaad is zeer gewelddadig waardoor veel Zuid-Afrika geen enkele tolerantie hebben naar criminelen toe.

    • Elles van Gelder