Weer bloed op plein Hemelse Vrede

Oeigoeren mogelijk verantwoordelijk voor aanslag met auto in Beijing, censuur direct in werking

Een terroristische aanslag van Oeigoerse activisten of een ernstig auto-ongeluk? Na het incident in Beijing gisteren, waarbij vijf mensen werden gedood op het altijd zwaar bewaakte Plein van de Hemelse Vrede, heeft de politie gezegd op zoek te zijn naar twee mannen uit Xinjiang.

In die westelijke provincie van China wonen de meeste Oeigoeren, een Turks sprekende, islamitische minderheid. Net als Tibetanen voelen Oeigoeren zich door de Han-Chinese meerderheid onderdrukt in hun religieuze en culturele tradities. Jaarlijks doen zich in grondstoffenrijk Xinjiang tientallen incidenten voor tussen Oeigoeren die strijden voor een onafhankelijk Oost-Turkestan en de Chinese autoriteiten.

De Chinese media, inclusief de miljoenen bloggers, moeten zich echter op bevel van de autoriteiten onthouden van iedere vorm van berichtgeving en speculatie.

De drie inzittenden van de sportauto die met hoge snelheid inreed op een afscheidingshek bij de ingang van de Verboden Stad kwamen om het leven, alsmede twee toeristen. Zeker 38 omstanders raakten gewond.

De auto vloog meteen daarna in brand, mogelijk door een explosie. De kans op ernstige verkeersongelukken op het plein, het zwaarst bewaakte van China, is gering, omdat er niet harder dan 30 kilometer per uur gereden mag worden.

Het vermoeden dat het gisteren om meer dan een ongeluk ging wordt gevoed door verklaringen van getuigen die zagen dat de auto doelbewust met hoge snelheid inreed op het afscheidingshek langs de Chang’An Boulevard die het Plein van de Hemelse Vrede scheidt van de Verboden Stad.

Meteen na het incident werd het plein afgezet en kwam de censuur in actie. Sociale media en toeristen met camera's moesten de beelden van het brandende wrak en zwarte rookpluimen wissen en de Chinese staatsmedia kregen de opdracht alleen een korte tekst van het staatspersbureau Xinhua te publiceren. Daarmee werd niet voorkomen dat via internationale Chineestalige media toch beelden van een brandend autowrak waaruit zwarte rookpluimen opstegen werden verspreid.

Het Chinese avondjournaal besteedde helemaal geen aandacht aan de gebeurtenis. Journalisten van de BBC en het Franse persbureau AFP werden aangehouden en moesten materiaal inleveren. Televisieschermen met BBC-berichtgeving gingen op zwart, zoals wel vaker gebeurt als politiek gevoelige zaken gebeuren.

De nervositeit van de Beijingse politie en de politieke autoriteiten is verklaarbaar: het Plein van de Hemelse Vrede is meer dan eens het toneel geweest van grote en kleine demonstraties. De bekendste is het zogeheten ‘4 juni incident’ in 1989 toen vele duizenden studenten en arbeiders op het plein demonstreerden voor politieke en sociale veranderingen. Maar ook daarna hebben zich regelmatig protestacties en zelfverbrandingen voorgedaan, de laatste keer in 2011.

    • Oscar Garschagen