Twintig minuten windkracht 12

De eerste herfststorm trok gisteren over de landen langs de Noordzeekust. Bomen die omwaaiden, trokken leidingen los waar ze hun wortels om heen hadden geslagen.

Onder de grond

Storm boven de grond had grote gevolgen eronder. In alle delen van het land waar de storm overheen trok, rukten heen en weer geschudde bomen met hun wortels leidingen kapot.

De Waterleidingmaatschappij Drenthe kreeg dertig meldingen van leidingbreuken. In Drenthe zijn de meeste wegen omzoomd door bomen, zegt Annemoreen Ooms van de maatschappij, en de leidingen liggen daar vlak naast, op een meter diepte. De bomen, nog vol in het blad, hebben hun wortels om de leidingen geslagen en ze hoeven, zegt ze, alleen maar flink heen en weer te gaan en niet eens om te vallen om de leidingen al open te scheuren. Aan bewoners die geen water meer uit de kraan krijgen deelde het bedrijf vijfliterflessen water uit.

Drinkwaterbedrijf Vitens meldde 50 leidingbreuken, waarvan zeker 26 door omvallende bomen. De meeste breuken werden gemeld in Overijssel en Friesland. Ook gas- en elektriciteitsleidingen zijn beschadigd geraakt, Enexis telde in de provincie Groningen zeker dertig tot veertig gaslekken – „een record” .In het Drentse Zuidlaren schoot een metershoge steekvlam uit de grond nadat een gasleiding was gescheurd. Zo’n vijftig nabijgelegen bejaardenwoningen zijn ontruimd.

Schade

De totale stormschade bedraagt zeker 95 miljoen euro, volgens een eerste schatting van het Verbond van Verzekeraars van vanochtend. Daarbij is de schade in de landbouw niet meegerekend. Losgeraakte bomen en rondvliegend puin waren belangrijke veroorzakers van ellende. „De storm was overal”, zegt een woordvoerder van verzekeraar Interpolis, die gisteren over een omgevallen boom moest klimmen om het kantoor in Tilburg binnen te komen. Bij deze verzekeraar kwamen gisteren al 3.500 schademeldingen binnen, met name van particulieren – weggewaaide schuttingen en vliegende dakpannen. De kosten, hoewel hoog, zijn geen record: na storm Kyrill in 2007 liepen die op tot meer dan 200 miljoen.

In het verkeer

Het internet wemelt van de foto’s van gekantelde caravans en opladers van vrachtauto’s. De ANWB gaf vroeg in de ochtend code rood af, het zwaarste weeralarm en dat was geen overbodige maatregel. Windstoten tot maximaal 150 kilometer per uur – windkracht 11 – maakten het rijden gevaarlijk. De Nederlandse Spoorwegen paste de dienstregeling aan, maar het overgebleven treinverkeer raakte alsnog verstoord: rond Amsterdam, van en naar Zwolle en in noord-Nederland werden de treinen stilgelegd wegens stormschade. In Amsterdam zette het GVB trams stil nadat op verschillende plekken de bovenleiding beschadigd was geraakt. De Oosterscheldedam werd tijdelijk afgesloten voor alle verkeer.

In de lucht

Een toestel van Ryanair maakte gisteren een onzachte landing op vliegveld Eelde, bij Groningen. Het vliegtuig kwam uit Bergamo, was al een half uur vertraagd en de piloot had twee pogingen nodig om zijn toestel aan de grond te krijgen. Passagiers hadden er veel last van, vertelde een inzittende aan Radio Noord: „Je rook en hoorde ontzettend veel kotsende mensen.” Een vlucht van Transavia die van Faro op Eelde vloog, moest uitwijken naar luchthaven Eindhoven. Op Schiphol leidde de storm tot vertragingen die gemiddeld een half uur bedroegen. De KLM had zondag al aangekondigd 42 van de pakweg 200 Europese vluchten voor maandag te annuleren. Op Heathrow, Londen, werden 60 vluchten geannuleerd.

Op straat

De dieren in de Amsterdamse dierentuin Artis lieten ’s ochtends horen dat ze storm voorvoelden. Uit voorzorg sloot de directie de dieren op in hun verblijven en gingen de poorten voor de bezoekers dicht. Een deel van het dak en de letter V van de gevel van het Katwijkse Hangartheater, waar de musical Soldaat van Oranje wordt opgevoerd, zijn weggeblazen. „De brokken schieten hier over het terrein heen”, zei een verslaggever van Omroep West. Voor vanavond stond geen voorstelling gepland, en volgens een woordvoerder van de productie is er geen reden om aan te nemen dat volgende voorstellingen gevaar lopen. Radio Assen kon niet uitzenden. Door de storm is een antennemast op het dak geknapt.

Doden en gewonden

Twee doden heeft de storm geëist. In Amsterdam werd een 21-jarige vrouw verpletterd toen een omgewaaide boom op haar viel. Haar vriend raakte lichtgewond. In Veenendaal kreeg een man een tak op zijn hoofd. ’s Ochtends maakte de brandweer in Amsterdam melding van nog een dode, een taxichauffeur die in zijn auto bekneld zou zijn geraakt. Die melding trok de politie later in; de man is zwaargewond. De brandweer raadde mensen aan niet de straat op te gaan. Ook in andere plaatsen zijn gewonden gevallen. In Den Haag en Harderwijk kwamen mensen onder vallende bomen terecht. Op het Gerrit Rietveld College in Utrecht is een aantal lichtgewonden gevallen, toen een raam van een klaslokaal inwaaide.

Op het water

De ferry King Seaways heeft gisteren urenlang rondjes moeten varen voor de kust bij IJmuiden. Het veer, afkomstig uit Newcastle, kon door de storm de haven niet binnenlopen. De King Seaways van het Deense veerbootbedrijf DFDS Seaways, met twaalf dekken, 1.090 passagiers en 150 crewleden, voer terug naar open zee in afwachting van kalmer vaarwater. De sfeer aan boord was „gezellig”, had DFDS-directeur Teun Wim Leene van zijn crew begrepen. „Het restaurant is open en er wordt bingo gespeeld.” In de middag kon de boot alsnog aanmeren.

De veren tussen de Waddeneilanden en het vasteland werden uit de vaart genomen. Net als het fietsvoetveer tussen Vlissingen en Breskens.

Buitenland

In Londen stuiterde een strandbal met een doorsnee van tien meter door de straten – door de storm losgerukt van het dak van een gebouw, waar hij de C02-uitstoot symboliseerde. Langs de kusten van de Noordzee veroorzaakte de storm veel (verkeers)overlast en gevaar. In Engeland kwamen 4 mensen om – 2 door vallende bomen, 2 door een gasexplosie – en kwamen 650.000 huishoudens zonder stroom te zitten. In Bretagne sleurde de wind een vrouw de zee in. In Gelsenkirchen werd een echtpaar in zijn auto door een vallende boom gedood. Twee Duitsers kwamen zondag om toen zij door de storm werden overvallen.

Met bijdragen van Wubby Luyendijk en Teri van der Heijden

    • Bas Blokker