Onderwijsmiljoenen zijn alweer verdwenen voor ze zijn uitgegeven

Het kabinet investeert komende jaren netto 808 miljoen euro in het onderwijs. Eerder leek er sprake van 1,3 miljard extra investeringen voor het onderwijs. Het ministerie van Onderwijs heeft op verzoek van NRC Handelsblad alle bij de akkoorden ingeboekte bezuinigingen en investeringen met elkaar verrekend. Eindresultaat: 808 miljoen.

De slingers kunnen nog niet worden opgehangen in de klas. Foto ANP / Robin van Lonkhuijsen

Het regende miljoenen de afgelopen weken. Terwijl het kabinet overal bezuinigt, kreeg het Nederlands onderwijs tweemaal een enorme zak geld toebedeeld. Er leek bijna 1,3 miljard euro extra gereserveerd voor het onderwijs. Uit onderzoek van NRC Handelsblad blijkt vandaag dat er netto uiteindelijk 808 miljoen euro extra wordt geïnvesteerd in het onderwijs.

De meesters en juffen kunnen beter nog even wachten met het ophangen van de slingers in de klas. Er bestaat namelijk onduidelijkheid over de precieze omvang van het bedrag dat het kabinet in onderwijs investeert. Volgens de Algemene Rekenkamer laat de tekst van de akkoorden “ruimte voor verschillende interpretaties.”

Minister Bussemaker geeft morgen duidelijkheid hoeveel geld er echt bijkomt

Morgen behandelt de Tweede Kamer de onderwijsbegroting van het ministerie van Onderwijs. Minister Jet Bussemaker (PvdA) moet dan zeggen duidelijkheid geven over hoeveel geld er nu écht bijkomt en waaraan het wordt besteed.

Over het onderwijsakkoord is de Rekenkamer duidelijk: de 689 miljoen euro zijn grotendeels afkomstig “uit ombuigingen [...] van andere onderdelen van de OCW-begroting.” De AOb, de grootste vakbond in de sector, is mede hierom niet enthousiast over het akkoord en heeft het akkoord niet ondertekend.

Een bijkomend probleem: het herfstakkoord tussen coalitie en een deel van de oppositie lijkt het onderwijsakkoord te ondergraven. Enkele bezuinigen die de onderwijsinvesteringen mogelijk maakten, zijn naar de wens van D66, ChristenUnie en SGP teruggedraaid. Volgens SP-Kamerlid Jasper van Dijk staat “de helft van het budget ter discussie of valt zelfs weg.”

Ook CDA-Kamerlid Michel Rog vraagt zich af wat er overblijft van de honderden miljoenen die de afgelopen weken, op papier, over het onderwijs zijn uitgestort.

“Gaat er elders in de onderwijsbegroting gesneden worden om dit mogelijk te kunnen maken? De afgesproken investeringen gaan vooral naar het basisonderwijs en voortgezet onderwijs. Betekent dit dat het hoger onderwijs daardoor straks in de min komt?”

Gratis schoolboeken bleven in herfstakkoord behouden

Een voorbeeld van de verschuivingen zijn de gratis schoolboeken. Die werden geschrapt in het nationaal onderwijsakkoord, maar bleven in het herfstakkoord alsnog behouden. Het gaat hier om een bedrag van 247 miljoen euro in 2015 en 185 miljoen euro op de lange termijn.

Een woordvoerder van het ministerie van Onderwijs laat desgevraagd weten dat deze maatregel “uit de ombuigingen uit het herfstakkoord” gefinancierd zal worden. Uit bezuinigingen op sociale zekerheid en zorg dus, en niet vanuit de onderwijsbegroting.

Ministerie van Onderwijs moet ook 173 miljoen bezuinigen

Ook over de 600 miljoen euro die met het herfstakkoord zelf voor het onderwijs werd gereserveerd, is discussie. In dat akkoord werd namelijk ook vastgelegd dat alle ministeries moeten bezuinigen. Voor Onderwijs komt de rekening op 173 miljoen euro. Die kan dus meteen van de 600 miljoen euro uit het herfstakkoord worden afgetrokken. Blijft over: 427 miljoen euro. Rog van het CDA vindt de resterende 427 miljoen euro “nog steeds een mooi bedrag. Maar over de dekking ervan maak ik me zorgen. Die is nog te onduidelijk.”

Deze krant heeft het ministerie gevraagd alle bezuinigingen – ook de in de begroting niet zichtbare bezuinigingen door het niet uitkeren van een compensatie voor de inflatie – en extra uitgaven met elkaar te verrekenen om zo tot een antwoord te kunnen komen op de vraag: hoeveel wordt er nu netto extra in het onderwijs geïnvesteerd door dit kabinet?

Vanochtend kwam het antwoord: 808 miljoen euro. Fiks minder dan de bedragen die opgeteld met het nationaal onderwijsakkoord en het herfstakkoord zijn gemoeid. Nog steeds genoeg reden om slingers op te hangen, zal minister Bussemaker vinden. Morgen en donderdag moet blijken of de Kamer daar ook zo over denkt.

    • Bart Funnekotter