Onderwijsmiljoenen zijn alweer verdwenen voor ze zijn uitgegeven

Wat is blijft er over van het extra geld voor het onderwijs? Een groot deel komt er niet. Morgen praat de Kamer erover.

Het regende miljoenen de afgelopen weken. Terwijl het kabinet overal bezuinigt, kreeg het Nederlands onderwijs tweemaal een enorme zak geld. Met het nationaal onderwijsakkoord, dat op 19 september werd gesloten, was 689 miljoen euro gemoeid. En het herfstakkoord van 18 oktober voegde daar nog eens 600 miljoen aan toe. Bijna 1,3 miljard euro extra dus voor onderwijs, zo leek het.

De meesters en juffen kunnen echter beter nog even wachten met het ophangen van de slingers. Er bestaat namelijk onduidelijkheid over de precieze omvang van het bedrag. Volgens de Algemene Rekenkamer laat de tekst van de akkoorden „ruimte voor verschillende interpretaties”. Morgen behandelt de Tweede Kamer de onderwijsbegroting. Minister Jet Bussemaker (PvdA) moet dan zeggen hoeveel geld er nu écht bijkomt en waaraan het wordt besteed.

Over het onderwijsakkoord is de Rekenkamer duidelijk: de 689 miljoen euro zijn grotendeels afkomstig „uit ombuigingen [...] van andere onderdelen van de OCW-begroting”. De AOb, de grootste vakbond in de sector, is mede hierom niet enthousiast en heeft het akkoord niet ondertekend.

Een bijkomend probleem: het herfstakkoord tussen coalitie en een deel van de oppositie lijkt het onderwijsakkoord te ondergraven. Enkele bezuinigen die de onderwijsinvesteringen mogelijk maakten, zijn naar de wens van D66, ChristenUnie en SGP teruggedraaid. Volgens SP-Kamerlid Jasper van Dijk staat „de helft van het budget ter discussie of valt zelfs weg”.

Ook CDA-Kamerlid Michel Rog vraagt zich af wat er overblijft van de honderden miljoenen die de afgelopen weken, op papier, over het onderwijs zijn uitgestort. „Gaat er elders in de onderwijsbegroting gesneden worden om dit mogelijk te kunnen maken?”

Een voorbeeld van de verschuivingen zijn de gratis schoolboeken. Die werden geschrapt in het nationaal onderwijsakkoord, maar bleven in het herfstakkoord behouden. Het gaat om een bedrag van 247 miljoen euro in 2015 en 185 miljoen euro op de lange termijn. Een woordvoerder van het ministerie van Onderwijs laat weten dat deze maatregel „uit de ombuigingen uit het herfstakkoord” gefinancierd zal worden.

Ook over de 600 miljoen euro die met het herfstakkoord voor het onderwijs werd gereserveerd, is discussie. In dat akkoord werd namelijk ook vastgelegd dat alle ministeries moeten bezuinigen. Voor Onderwijs komt de rekening op 173 miljoen euro. Die kan dus meteen van de 600 miljoen euro uit het herfstakkoord worden afgetrokken. Blijft over: 427 miljoen euro.

Deze krant heeft het ministerie gevraagd alle bezuinigingen – ook de in de begroting niet zichtbare bezuinigingen door het niet uitkeren van een compensatie voor de inflatie – en extra uitgaven met elkaar te verrekenen om zo tot een antwoord te kunnen komen op de vraag: hoeveel wordt er nu netto extra in het onderwijs geïnvesteerd door dit kabinet? Vanochtend kwam het antwoord: 808 miljoen euro. Fiks minder dan de bedragen die opgeteld met het nationaal onderwijsakkoord en het herfstakkoord zijn gemoeid. Nog steeds genoeg reden om slingers op te hangen, zal minister Bussemaker vinden. Morgen en donderdag moet blijken of de Kamer daar ook zo over denkt.

    • Bart Funnekotter