Joke van Leeuwen wint AKO-prijs

Voor ‘Feest van het begin’ kreeg schrijver Joke van Leeuwen gisteren de AKO Literatuurprijs.

Schrijver Joke van Leeuwen toost op haar prijs, met links haar uitgever Annette Portegies en rechts haar partner Bob Takes. Foto Koen Verweel

Toen juryvoorzitter Patrick Janssens in zijn aankondiging van de winnaar sprak van „een meesterlijk pianist die de toetsen lichtjes beroert”, richtte alle aandacht zich op Joke van Leeuwen. Haar roman Feest van het begin gaat immers over een pianobouwer ten tijde van de Franse Revolutie die een heel andere vinding aan de wereld schenkt: de guillotine.

Inderdaad overhandigde de voormalige burgemeester van Antwerpen even later het bij de AKO-prijs behorende beeldje aan de voormalige stadsdichter van dezelfde stad Waarna Van Leeuwen – Nederlandse, maar opgegroeid in België – een karakteristieke oproep deed. „Er worden altijd pogingen gedaan om mij als Vlaamse of Nederlandse auteur te karakteriseren. Dat werkt niet bij mij. Ik vertegenwoordig beide. Dus hou daar nu maar mee op.”

Vragen naar de mate waarin ze verrast was – medegenomineerden Jan Brokken en Ilja Leonard Pfeijffer golden als favoriet – ontweek de enige vrouwelijke genomineerde door te benadrukken dat ze „vooral heel blij” was. De spanning van de avond in het Haagse Museum Beelden aan Zee leek toch al weinig vat op Van Leeuwen te hebben. „Heeft u wat zuurstof voor mijn uitgever en mijn redacteur”, vroeg ze toen haar tafelgenoten steeds bleker werden in de laatste minuten voor de bekendmaking.

Uit de aankondiging van voorzitter Janssens bleek dat de jury niet unaniem was: er had die middag een hevig debat gewoed over „radicale” en „truttige” keuzes.

Feest van het begin werd in deze krant geprezen als een genuanceerde roman vol sterke scènes: „Zonder pathos toont Van Leeuwen het verlangen naar vrijheid en de evidente nadelen die optreden zodra die vrijheid is bereikt.”

De AKO-prijs, goed voor 50.000 euro, is een nieuwe bekroning voor Van Leeuwen (1952), die de afgelopen jaren de Gouden Ganzeveer (2010) en de Constantijn Huygensprijs (2012) ontving. Haar redacteur zei te hopen dat de auteur van Deesje en Iep! niet meer in eerste instantie als kinderboekenschrijver wordt gezien, al haastte de hokjesschuwe laureaat zelf zich te zeggen dat ze óók voor kinderen wil blijven schrijven.

De vijf niet-winnaars verlieten relatief snel de feestzaal, op Ilja Leonard Pfeijffer na. De auteur verklaarde niet zonder theater „bítter teleurgesteld” te zijn. Joke van Leeuwen stond intussen met het AKO-beeldje in haar armen: „Ik wieg hem als een baby.”

Te lezen op nrc.nl/boeken: de Verwey-lezing die Joke van Leeuwen vorige week hield in Leiden.

    • Arjen Fortuin