Hoe Bank of Cyprus van de Russen werd

Wat Europa niet wilde, is gebeurd: Russische rekeninghouders varen wel bij redding banken door de EU

Niemand had in maart zin miljarden over te maken naar Cyprus om de banken daar te redden. Niet naar dat witwasparadijs voor de Russen. Maar ook aandeelhouders en spaarders werden gedwongen fors bij te dragen aan het overeind houden van het bankenstelsel op het eiland. Eurogroep-voorzitter Dijsselbloem sprak van een waterscheiding. Zo zou het voortaan gaan als banken in de eurozone in de problemen kwamen.

Ruim een half jaar later lijkt door deze oplossing de rol van Russen en andere Oost-Europeanen op Cyprus eerder vergroot dan verkleind. Door de ‘bail in’ van tegoeden zijn zij de eigenaren geworden van de belangrijkste bank van het land.

Het draaide eind maart om de hopeloos diep in de schulden zittende Laiki Bank en om de Bank of Cyprus, de grootste en oudste bank van het eiland, die ook in de problemen zat. Laiki werd opgeheven. Wie daar meer dan 100.000 euro op een rekening had staan, was dat kwijt. Pech ook voor de aandeelhouders. De nog levensvatbare delen en de schulden gingen op in Bank of Cyprus.

Rekeninghouders van de Bank of Cyprus moesten van tegoeden boven 100.000 euro 47,5 procent inleveren, in ruil voor aandelen in de nieuwe Bank of Cyprus. Die heeft nu een marktaandeel van 50 procent. Ongekend groot voor een land binnen de eurozone. Veel rekeninghouders zijn Russisch of komen uit andere voormalige Sovjet-republieken – zij kregen zo een groot deel van de aandelen van Bank of Cyprus. Hoeveel is niet exact bekend, omdat veel Russische bedrijven zich laten vertegenwoordigen door Cypriotische accountants en juristen. Maar in Cyprus wordt uitgegaan van zeker 50 procent van de aandelen. Zes van de zestien leden van de nieuwe raad van bestuur komen uit Rusland en Oekraïne, ook een aantal andere bestuursleden komt uit Oost-Europa.

De meeste inwoners vinden de behandeling van Cyprus door de eurogroep onrechtvaardig. Tot dit voorjaar was het ongehoord dat rekeninghouders moesten meebetalen. Bovendien is het niet gelukt wat de eurogroep zo graag leek te willen: de Russen buiten houden. Dat nu juist die Russen grootaandeelhouders van de bank zijn, maakt Cyprioten cynisch.

Managers van de Bank of Cyprus proberen hun commentaar neutraal te houden. „Wij Cyprioten hadden sowieso geen probleem met de Russen, we hebben hier dus ook geen probleem mee. Dat is meer iets van andere Europeanen. Dit is de nieuwe situatie. Daar moeten we het mee doen”, zegt bijvoorbeeld Constantinos Pittalis, hoofd afdeling Investor Relations. Hij zegt ook dat Europa niet moet doen of Russische investeerders anders, of minder betrouwbaar zijn.

Het risico dat de bank omvalt is er nog steeds. Ironisch genoeg zou juist de grotere betrokkenheid van Russen haar kunnen beschermen, zegt Demetris Georgiades, economisch analist van dagblad Politis. „De Russen weten ook dat de bank instort als ze hun geld weghalen, en dat zij dus ook geld verliezen.” De grootste bedreiging voor de bank zijn leningen waarop niet wordt afgelost. De economische elite leende voor de crash miljarden euro’s zonder deugdelijke dekking. Zo zijn er projectontwikkelaars die honderden miljoenen aan schulden hebben. Die werden afbetaald met eenzelfde of nog grotere lening. Nadat Cyprus in 2008 bij de eurozone kwam leek het helemaal niet op te kunnen. Nu is de bouwsector ingestort – de kans is miniem dat projectontwikkelaars nog terugbetalen.

Kritische burgers en journalisten verbaast het dat nog geen beslag is gelegd op bezittingen van deze mega-wanbetalers. Ze vinden gehoor bij de Russische nieuwkomers in het bankbestuur. Die hebben alle belang bij herstel van de bank. Economisch analist Michalis Persianis van dagblad Kathimerini: „De ironie is dat we nu de Russen nodig hebben om van de boeven af te komen.”