Bontes wist niet wat in potje Wilders zat

De geldstromen bij de PVV zijn ondoorzichtig. Kamerlid Louis Bontes is uit de fractie gezet nadat hij aan de bel had getrokken. Maar ook over de SP is een felle discussie ontstaan.

Follow the money: wie wil begrijpen waar de interne problemen in de PVV hun oorsprong vinden, culminerend in het dissidente gedrag van Louis Bontes, komt terecht bij de financiering van de partij.

Bontes werd begin vorig jaar penningmeester van de stichting die de subsidies beheert die de PVV, zoals elke fractie, van de Tweede Kamer krijgt. Bij de PVV kwam dit vorig jaar neer op meer dan drie miljoen euro. Dit geld is uitdrukkelijk alleen bedoeld voor ondersteuning van Kamerwerk. Niet voor campagnes, niet voor partijacties in het land, niet voor websites of partijdrukwerk.

Ook de voorganger van Bontes als penningmeester, Hero Brinkman, liep bij dit werk tegen problemen aan. De PVV heeft geen leden en komt om die reden, anders dan alle andere parlementaire fracties, niet in aanmerking voor subsidie van Binnenlandse Zaken voor het beheer van de partijorganisatie.

Brinkman stelde al vast dat de PVV hiermee een paar miljoen subsidie van Binnenlandse Zaken laat lopen, Bontes constateerde het afgelopen jaar hetzelfde. Dit wringt des te meer omdat er binnen de PVV steeds te weinig middelen voor partijacties zijn.

Tegelijk heeft partijleider Wilders een eigen potje. Een mysterieus potje is het – behalve Wilders weet niemand hoeveel erin zit. Na de internationale aandacht voor zijn anti-Koranfilm Fitna reisde hij in 2009 door de VS, waar kapitaalkrachtige conservatieven graag bereid bleken de moed van de PVV-leider te belonen. Zeker als hij bereid was aan te zitten bij typisch Amerikaanse fondsenwervingbijeenkomsten, een diner met een spreker.

In 2009 merkte Wilders op een jaarmarkt voor conservatieven dat zijn potentieel als fondsenwerver groot was: dankzij hem als spreker haalden zijn conservatieve vrienden op één avondje 75.339 dollar op. Na aftrek van kosten bleef er 25.000 dollar over. Of Wilders dit geld zelf ontving, is nooit helder geworden. Later dat jaar zat de partijleider aan bij diners met gasten die horen tot de rijkste conservatieven in Californië.

Dit alles leidde binnen de PVV, toch al een partij met paranoïde trekken, tot interne speculaties. Aan de ene kant had de penningmeester – eerst Brinkman, later Bontes – nooit geld. Aan de andere kant lazen PVV-Kamerleden in de krant over Wilders’ populariteit bij rijke Amerikanen.

Maar wat die penningmeesters ook probeerden – nooit bleek de PVV-leider bereid of in staat middelen uit dit potje in de partij te steken. Het zou ook kunnen, zeggen ze in de partij, dat het potje uitgeput is geraakt. Feit is dat een poging van Wilders, vorig jaar, om het succes van Fitna te herhalen met een boek, Marked for Death, uitliep op een fiasco. Het boek werd amper verkocht.

Tegelijk voelden die penningmeesters zich gedwongen soms subsidie voor het Kamerwerk aan partijacties uit te geven. De accountant van de Kamer, Deloitte, is daar bij elke partij kritisch op. Bijkomend detail: Brinkman liet eerder uitzoeken of de penningmeester persoonlijk aansprakelijk is voor eventuele onjuiste bestedingen. Antwoord: ja. Ook Bontes is die overtuiging toegedaan.

Dit is de kern van het conflict zoals dat het afgelopen jaar tussen Bontes en Wilders ontstond: hij werd gedwongen geld voor partijacties vrij te maken waarvan hij wist dat de accountant van de Kamer die niet zou goedkeuren. „Dat is een zwaar punt, want uiteindelijk word je afgerekend op integriteit”, zei hij vanmorgen.

Bontes was vorig voorjaar nog maar net penningmeester toen de Kamer na advies van de accountant besloot dat ruim 40.000 euro, besteed in de raadscampagne van 2010, in mindering werd gebracht op de subsidie voor Kamerwerk. Andere problemen dreigden. De accountant liet ook al merken dat de betaling van ruim 20.000 euro aan advocaat Bram Moszkowicz, voor diens werk bij een kort geding tegen het Europees noodfonds ESM, niet voor vergoeding in aanmerking kwam. En Bontes zag zelf dat de betaling van de Verzetstour uit de subsidie van de Kamer zou stuiten op identieke bezwaren als de uitgaven bij de raadscampagne in 2010.

De PVV is intussen niet de enige partij die conflicten met de accountant uitvecht. Ook de SP had de afgelopen jaren een levendige communicatie met de Deloitte. De partij wilde sinds 2007 onder meer partijdrukwerk en websites bekostigen uit Kamersubsidie. Het ging om tonnen per jaar. De discussies hierover leidden dit voorjaar, 26 februari, tot een notitie waarin de directeur-bedrijfsvoering van de Kamer, met instemming van voorzitter Van Miltenburg, voorstelde deze SP-uitgaven goed te keuren omdat de regels onhelder zouden zijn geweest.

De grote fracties wilden er niets van weten. Ze noemden de SP-claim op subsidie voor drukwerk „discutabel”, „niet rechtmatig” en „onacceptabel”. Slotsom was dat het presidium 10 april vaststelde dat drukwerk voortaan voor een derde uit subsidie betaald mocht worden. Het betekent, aldus SP-penningmeester Rosita van Gijlswijk, dat de partij vijf à zes ton minder subsidie krijgt dan wanneer het voorstel van de voorzitter gevolgd zou zijn.

    • Tom-Jan Meeus
    • Huib Modderkolk