Argentinië maakt zich op voor tijdperk na Kirchner

De Argentijnse kiezers zoeken het politieke midden op, net als in andere landen in Latijns-Amerika. President Kirchner lijkt na dit weekeinde fysiek en politiek buiten spel te staan.

Sergio Massa, politieke belofte. Foto AFP

Het had een versteviging van haar macht moeten worden. Maar het tegenovergestelde gebeurde. De partij van Cristina Fernández de Kirchner, president van Argentinië, presteerde afgelopen weekend uiterst zwak bij de Congresverkiezingen.

Haar linkse Front voor de Overwinning (FPV) heeft nog altijd een nipte meerderheid in het Congres. Maar Kirchners droom is vervlogen om in 2015 voor de derde keer president te worden. Voor de daarvoor benodigde grondwetswijziging had ze tweederde van de leden van het Congres nodig.

Met het gevoelige verlies voor het FPV, dat 33 procent van de stemmen kreeg, lijkt de slotfase ingegaan van ruim een decennium Kirchnerismo, de radicaal linkse politiek van Cristina en haar overleden man Néstor, die haar voorging als president.

Argentinië maakt zich op voor een ommezwaai naar het politieke midden, zoals veel andere Latijns-Amerikaanse landen al hebben gedaan. Het continent werd na de millenniumwisseling overspoeld door een ‘linkse golf’. Maar inmiddels kiezen veel leiders – Dilma Rousseff in Brazilië bijvoorbeeld – voor de middenweg: sociaal links, maar economisch liberaal.

Aanvankelijk gaven de Kirchners nieuw zelfvertrouwen aan Argentinië, dat in 2001 werd geschokt door een acute economische crisis. Het echtpaar weigerde de internationale schulden af te lossen, schermde Argentijnse bedrijven af van buitenlandse concurrenten en stimuleerde de economie met hoge overheidsuitgaven.

Het beleid zorgde eerst voor groei. Maar de keerzijde is steeds duidelijker geworden. De hoge uitgaven hebben de inflatie aangewakkerd tot 25 procent. Internationale investeerders mijden het land. Het geweld stijgt, met name inbraken en berovingen.

De man die zondag de meeste stemmen kreeg bij de Congresverkiezingen, Sergio Massa, belooft deze problemen aan te gaan pakken. De 41-jarige burgemeester en oud-medewerker van Kirchner brak dit jaar los van het FPV en richtte zijn eigen partij op, het Vernieuwingsfront.

Massa is open over zijn ambitie om mee te doen aan de presidentsverkiezingen van 2015 als kandidaat van het midden. Hij wil de sociale voorzieningen handhaven, maar de bijwerkingen van de hoge overheidsbestedingen bestrijden. Ook wil hij buitenlandse investeerders weer verwelkomen.

Massa noemde buurlanden Uruguay en Chili gisteren als voorbeeld. Ook daar doen brede middenpartijen een gooi naar de macht. „Om bestand te zijn tegen wat komen gaat, heeft Argentinië meer samenwerking nodig, op een groter gebied in het midden”, zei hij tijdens een persconferentie.

Andere potentiële presidentskandidaten zijn Mauricio Macri, burgemeester van de hoofdstad Buenos Aires, en Daniel Scioli, gouverneur van de gelijknamige provincie. Beide komen uit het bedrijfsleven en bevinden zich in het politieke midden.

De regering van Kirchner haastte zich gisteren om te zeggen dat het FPV onverminderd sterk uit de Congresverkiezingen is gekomen en dat Kirchner voldoende macht achter zich om haar beleid de komende twee jaar nog linkser te maken.

Maar analisten zijn het er over eens dat Kirchner vleugellam is. Verwacht wordt dat Congresleden van haar partij zullen overspringen naar concurrenten, een oud gebruik in het Argentijnse stelsel van splinterpartijen.

Massa deed gisteren al een oproep aan deserteurs uit de rangen van Kirchner. Hij zei dat „de deur open staat” voor politici die zich willen aansluiten bij zijn Vernieuwingsfront.

Kirchner kan zich ondertussen niet verdedigen. Begin deze maand verwijderden doktoren een bloedpropje uit haar hersenen. Ze moet strikte bedrust houden en mag zelfs geen kranten lezen, laat staan zich mengen in de politieke strijd die nu is losgebarsten.

Een vreemde gewaarwording voor de Argentijnen, die hun overal aanwezige president dagelijks op het nieuws zagen. Ze wennen alvast aan een leven zonder Kirchner.

    • Ykje Vriesinga