Vrouwen in de auto, dat veroorzaakt chaos

Saoedi-Arabië is het enige land waar vrouwen geen auto mogen besturen En dat blijft voorlopig zo Zaterdag voerden vrouwen actie door een stukje te rijden, tevergeefs: ze kregen een boete

Medewerker Midden-Oosten

De Saoedische autoriteiten belden vrouwenactivistes eind vorige week persoonlijk op en waarschuwden: ga niet achter het stuur zitten. Een auto besturen blijft verboden voor vrouwen, maakte het ministerie van Binnenlandse Zaken ook via de media duidelijk. Het resultaat was dat ‘zaterdag-actiedag’ mislukte.

Niet meer dan zestig vrouwen trotseerden het gezag en gingen een eindje rijden met als doel de overheid voor het blok te zetten. Schimmige videofilmpjes op internet getuigen daarvan. Zestien van de vrouwen werden beboet, aldus mededelingen van de politie. Zestien boetes op zestig rijdende vrouwen in de twee miljoenensteden Riad en Jeddah, en in de Oostelijke provincie – dat wil zeggen dat de politie heel goed oplette.

Blogster Eman al-Nafjan en andere activistes meldden op Twitter door te gaan met hun campagne van burgerlijke ongehoorzaamheid. Voorafgaand aan de actiedag waren zij redelijk optimistisch, omdat ze een weifelende houding bij de regering dachten te bespeuren. Maar koning Abdullah durft het niet aan het rijverbod in te trekken. De koning is de enige die zo’n ingrijpend besluit zou kunnen nemen.

Saoedi-Arabië is het enige land waar vrouwen geen auto mogen besturen. De formele onderbouwing is een fatwa (decreet) van groot-mufti Abdel Aziz bin Baz op 9 november 1990. Volgens Bin Baz is het verbod bedoeld om vrouwen te beschermen en fitna, chaos of tweedracht, te voorkomen.

Als vrouwen immers alleen in een auto zitten, kan dat hen in een gevaarlijke situatie brengen en de segregatie tussen man en vrouwen aantasten, wat in sociale chaos zou resulteren en de maatschappij ontwrichten, aldus Bin Baz.

De groot-mufti, de hoogste islamitische rechtsgeleerde, kwam met zijn decreet drie dagen nadat vijftig prominente Saoedische vrouwen midden in de hoofdstad Riad achter het stuur van hun auto de weg op waren gegaan. Amerikaanse troepen waren in Saoedi-Arabië gelegerd om het koninkrijk te beschermen tegen Irak, dat een paar maanden eerder Koeweit had bezet. Amerikaanse vrouwelijke militairen reden er rond, dus waarom Saoedische vrouwen niet?

Alle actievoersters werden opgepakt, evenals hun mannelijke verwanten en zelfs mannelijke toeschouwers van hun actie. De vrouwen mochten jarenlang niet meer werken, en de paspoorten van henzelf en hun echtgenoten werden ingetrokken. De laatsten hadden immers hun taak als voogd verzaakt. Saoedische vrouwen gelden als minderjarigen, en hun voogd staat voor hen garant.

Enkele activistes hebben de afgelopen paar jaar opnieuw zonder succes geprobeerd toestemming te krijgen om te rijden. Maar de huidige campagne is de grootste van allemaal. Een petitie op internet kreeg een kleine 20.000 handtekeningen, tot de site werd geblokkeerd.

De vrouwen hebben argumenten genoeg voor hun zaak. Omdat zij niet mogen rijden, hebben ze gezamenlijk 760.000 chauffeurs in dienst, allemaal gastarbeiders uit Azië. Dat wil zeggen dat miljarden riyals naar het buitenland verdwijnen. Veel armere vrouwen kunnen het loon van een chauffeur niet opbrengen en moeten schipperen met familie, omdat er nauwelijks openbaar vervoer is. En segregatie? Ze zitten gedwongen met hun chauffeur in een kleine ruimte, wat herhaaldelijk tot incidenten heeft geleid.

De tegenstanders hanteren geen religieuze argumenten voor het rijverbod, maar sociale. De koning zei bij zijn aantreden in 2005 dat vrouwen ooit zouden mogen rijden maar dat de maatschappij er nog niet rijp voor was. Het argument is steeds dat de conservatieve meerderheid tegen is.

In een tijd van sociale onrust in de Arabische wereld willen de Saoedische autoriteiten geen aanleiding geven tot straatprotest.

Intussen hebben drie jonge Saoedische komieken op YouTube en Facebook een wild succes met hun No woman, no drive, geënt op Bob Marleys No woman no cry. Van hen mag hun kleine zusje rijden.