Pak die asociale buurman sneller èn milder aan

Bij buren die overlast geven zou een burgemeester eerder en minder drastisch moeten kunnen ingrijpen. Nu kan hij lang niets doen, en pas als er een dik dossier ligt het huis laten dichttimmeren en de wietkweker of treiteraar eruit zetten. Jurist Michel Vols (1984) bekeek hoe Belgen en Britten met overlastgevers omgaan. Hij stelt een wetswijziging voor.

Uitzetten is prima toch? Weg ermee!

„Daar zitten een paar grote nadelen aan. Het verlies van een woning is de meest ingrijpende inmenging op iemands recht op privéleven. Ten tweede moeten slachtoffers jarenlang wachten. En ten derde is het geen oplossing. Uit onderzoek blijkt dat als je iemand dakloos maakt, de problemen alleen maar verergeren. Niemand is blij met dit systeem, zo blijkt uit mijn interviews met burgemeesters en ambtenaren.”

Gaat het bij onze buren beter?

„In België zijn de bevoegdheden heel ruim. De burgemeester kan gedragsaanwijzingen en boetes opleggen. In Engeland kwam onder Tony Blair een wetstelsel dat mensen moet beschermen tegen ‘neighbours from hell.’ De lokale overheid is bevoegd om naar de rechter te stappen, en die kan een op maat gemaakte gedragsaanwijzing opleggen. Als je een blaffend hondje hebt, moet je het muilkorven. Als er de hele dag foute vrienden op bezoek komen, krijg je een bezoekersverbod, of een feestverbod. Overtreders wacht een forse boete, een gevangenisstraf, of, uiteindelijk, uitzetting.”

Maar lastpakken luisteren toch gewoon niet?

„Jawel, veel mensen blijken toch ontvankelijk. In Engeland houdt vijftig procent van de mensen zich er aan. In verhouding worden daar veel minder mensen uitgezet dan in Nederland. Er zitten wel nadelen aan dit systeem. In Engeland worden de geboden gepubliceerd, er worden posters in de buurt opgehangen. Dat is stigmatiserend en betuttelend. Er was bijvoorbeeld iemand die niet meer mocht zingen onder de douche. En soms wordt er extreem streng gestraft op overtredingen. Iemand zat een half jaar in voorarrest wegens luidruchtige seks. De regering Cameron wil nu ook positieve verplichtingen mogelijk maken. Dan wordt iemand bijvoorbeeld opgelegd een agressie-beheersingstraining te doen.”

Wat moet er anders in Nederland?

„Artikel174a van de Gemeentewet, waarin staat dat de burgemeester een woning kan sluiten, moet zo aangepast worden dat het mogelijk wordt om eerder in te grijpen. Zo krijgt iemand de kans om zijn leven te beteren, daartoe geprikkeld door financiële sancties, of hulpverleners aan de deur. En slachtoffers voelen zich serieus genomen. Uitzetting moet niet de eerste optie zijn nadat je de boel hebt laten escaleren om een zo dik mogelijk dossier aan te leggen. Iemand dakloos maken is geen goede strategie om hem weer in het gareel te krijgen.”

Niki Korteweg

Michel Vols verdedigt zijn proefschrift ‘Woonoverlast en het recht op privéleven.’ op 31 oktober 2013 om 16.15 uur aan de Rijksuniversiteit Groningen.

    • Niki Korteweg