Overheid weet actiedag Saoedische vrouwen te smoren

Zestig vrouwen trotseerden het verbod op autorijden om de overheid uit te dagen. Maar in een tijd van sociale onrust wil de Saoedische overheid geen aanleiding geven tot protest.

Vrouwenactiviste Samar Badawi kreeg vorige week telefoon van de Saoedische autoriteiten. Zij waarschuwden haar: ga zaterdag niet achter het stuur zitten.

Ook andere activistes werden opgebeld. Het resultaat was dat zaterdag-actiedag mislukte. Niet meer dan zestig vrouwen trotseerden het gezag en gingen een eindje rijden met als doel de overheid voor het blok te zetten.

Zestien van de vrouwen werden beboet, aldus de politie. Zestien boetes op zestig rijdende vrouwen in de twee miljoenensteden Riad en Jeddah, en in de Oostelijke Provincie – dat wil zeggen dat de politie heel goed oplette.

Blogster Eman al-Nafjan (Saudiwoman’s weblog) en andere activistes meldden op Twitter door te gaan met hun campagne van burgerlijke ongehoorzaamheid. Maar Badawi’s echtgenoot, mensenrechtenadvocaat Waleed Abu al-Khair, meldde gisteren telefonisch uit Jeddah dat de actievoerders met zware straffen zijn bedreigd, en zich beraden. Hij zei dat de regering zich niet meer geremd voelt door de Verenigde Staten, nu de relaties met Washington ernstig zijn bekoeld.

Lekke band

Saoedi-Arabië is het enige land waar vrouwen geen auto mogen besturen. De formele onderbouwing is een fatwa (decreet) van groot-mufti Abdel Aziz bin Baz op 9 november 1990. Volgens Bin Baz was het verbod bedoeld om vrouwen te beschermen en fitna, chaos of tweedracht, te voorkomen.

Als vrouwen alleen in een auto zitten, kan hun dat in een gevaarlijke situatie brengen. Een lekke band of ongeluk zou de segregatie tussen man en vrouwen aantasten, wat in sociale chaos zou resulteren en de maatschappij ontwrichten, aldus Bin Baz.

De fatwa van de groot-mufti, de hoogste islamitische rechtsgeleerde, kwam drie dagen nadat 47 prominente Saoedische vrouwen midden in Riad achter het stuur van hun auto de weg op waren gegaan. Amerikaanse troepen waren in Saoedi-Arabië om het te beschermen tegen Irak, dat Koeweit had bezet. Amerikaanse vrouwelijke militairen reden er rond, dus waarom Saoedische vrouwen niet?

Alle actievoersters werden opgepakt, evenals mannelijke toeschouwers van hun actie. De vrouwen mochten jarenlang niet meer werken, en de paspoorten van henzelf en hun echtgenoten werden ingetrokken. De laatsten hadden immers hun taak als voogd verzaakt. Saoedische vrouwen gelden als minderjarigen, en hun voogd staat voor hen garant.

760.000 chauffeurs

Enkele vrouwenactivistes hebben de afgelopen paar jaar opnieuw zonder succes geprobeerd toestemming om te rijden af te dwingen, maar de huidige campagne is de grootste. Een petitie op internet kreeg een kleine 20.000 handtekeningen tot de site werd geblokkeerd. Het opvallendst was de steun van drie van de dertig vrouwelijke leden van de Shura, de adviesraad van koning Abdullah.

De vrouwen hebben argumenten genoeg voor hun zaak. Omdat zij niet mogen rijden, hebben ze gezamenlijk 760.000 chauffeurs in dienst, gastarbeiders uit Azië. Dat wil zeggen dat miljarden riyals naar het buitenland verdwijnen.

Veel armere vrouwen kunnen het loon van een chauffeur niet opbrengen en moeten schipperen met familie, omdat er nauwelijks openbaar vervoer is.

Kralen van wijsheid

De Saoedishe Koning Abdullah zei in 2005 dat vrouwen ooit zouden mogen rijden maar dat de maatschappij er nog niet rijp voor was. Het argument is steeds dat de conservatieve meerderheid tegen is, al blijft vaag wie die meerderheid dan is.

Een invloedrijke geestelijke, de imam van de Grote Moskee in Mekka, twitterde vorige week dat de campagne „is bedoeld om de kralen van wijsheid in een homogene maatschappij los te halen”. In een tijd van sociale onrust in de Arabische wereld willen de Saoedische autoriteiten geen aanleiding geven tot straatprotest.

Intussen hebben drie jonge Saoedische komieken op YouTube een doorslaand succes – 1,2 miljoen views – met hun ‘No woman, no drive’, geënt op Bob Marleys ‘No woman no cry’. Van hen mag hun kleine zusje rijden.