Leve Zwarte Piet!

u zelfs de Verenigde Naties (VN) zich ermee bemoeien, is er ook voor mij geen ontkomen meer aan: de kwestie Zwarte Piet.

Wat mij in deze discussie zo verbaast is het idee dat Zwarte Piet (de VN schrijven „Swarte Piet”) alleen Zwarte Piet zou mogen heten als hij zwart is. In de woorden van premier Rutte: „Zwarte Piet, dat zegt het al, die is zwart.” Maar het belangrijkste aan Zwarte Piet is zijn functie. Zoals een koning vroeger een nar naast zich had, zo heeft Sinterklaas Zwarte Piet als secondant.

En gelukkig maar, want Sinterklaas is van nature nogal zwaar op de hand. Dat het sinterklaasfeest leuk is danken wij voornamelijk aan Zwarte Piet. Hij maakt de grappen en grollen, hij neemt kinderen, ouders en zelfs de goedheiligman in de maling.

Ik zou het dan ook een slecht idee vinden om Zwarte Piet af te schaffen, want daarmee verban je de belangrijkste gangmaker van het feest.

We kennen Witte Piet al sinds 1960 – deze discussie sleept al járen. Volgens mij moet niet Zwarte Piet worden afgeschaft, maar Witte Piet. Plus de traditie om Zwarte Piet zwart te schminken, met dikke rode lippen, oorbellen en een zwarte kroespruik, want voor zijn rol als nar of clown is dat niet echt van belang. Steeds meer mensen storen zich aan zwart geschminkte Zwarte Pieten – de racistische stereotypen zijn onmiskenbaar – en alleen dát zou al een reden moeten zijn om ermee te stoppen.

Maar, zullen sommigen tegenwerpen, hoe kun je Zwarte Piet nou Zwarte Piet blijven noemen als hij niet zwart meer is?

Voor lezers die de gulden nog hebben meegemaakt: hoe noemden wij tot de komst van de euro een biljet van 25 gulden? Een geeltje. Was dit biljet geel dan? Ja, van 1862 tot 1927 hadden biljetten van 25 gulden een gele kleur, maar daarna nooit meer; de bijnaam bleef.

Rooie Vrouwen waren niet rood, en ook als je vingers niet echt groen zijn kun je groene vingers hebben. Een bruin café kan een heel andere kleur hebben, zwart geld is niet echt zwart.

Ik bedoel: beschouw Zwarte Piet simpelweg als een naam, een naam met een historie, net als Blauwbaard, bruinhemd, zwarthemd, Orangist, Oranjeklant, enzovoorts.

En ja, voor wie is opgegroeid met zwart geschminkte Zwarte Pieten zal het even wennen zijn, maar vergeet niet dat het sinterklaasfeest de afgelopen decennia sowieso een heel ander karakter heeft gekregen. Er wordt allang niet meer met slaag of roede gedreigd, Zwarte Piet kan een vrouw zijn en ouders halen het niet meer in hun hoofd om kinderen te vertellen dat stout gedrag een ontvoering in de hand kan werken: in een juten zak naar Spanje.

Terugkijkend: hoe leuk wás dat eigenlijk?

Ouders zullen wellicht aan ongeschminkte Zwarte Pieten moeten wennen, maar kleine kinderen zal het nauwelijks opvallen. En mocht het ze wel opvallen: als ouders er geen toestand van maken („hij had vroeger een zwart gezicht hoor!”), zijn ze er snel aan gewend.

Leve Zwarte Piet, de nar die kleur geeft aan een oud kinderfeest door zijn grappen en grollen, ook zonder zwarte schmink en kroespruik.

Taalhistoricus Ewoud Sanders schrijft wekelijks op deze plek over taal.