Het afluisterschandaal bij News of the World

Ze worden verdacht van het kraken van voicemails, omkoping van agenten, misleiding van het publiek. Vandaag staan de eerste vijf verdachten in de afluisterzaak bij de Britse tabloidkrant News of the World voor de rechter. De krant zelf bestaat inmiddels niet meer.

Wie staan er terecht?

De voormalige top van tabloid News of the World (NotW): Rebekah Brooks (45), oud-hoofdredacteur van NotW en The Sun, Andy Coulson (45), oud-hoofdredacteur van NotW en oud-voorlichter van premier Cameron, Stuart Kuttner (73), oud-hoofdredacteur en -directeur en toen verantwoordelijk voor financiën en speciale projecten, en Ian Edmondson (44) en James Weatherup (57), beiden oud-chef nieuws.

Waarvan worden de vijf nu precies beschuldigd?

Ze worden verdacht van samenzwering met als doel de voicemails van mobiele telefoons te hacken. Dat zou tussen oktober 2000 en augustus 2006 zijn gebeurd. Er zijn zeker 829 slachtoffers, bekende en onbekende Britten. Als de vijf worden veroordeeld, kunnen zij een gevangenisstraf van maximaal twee jaar krijgen.

Brooks wordt bovendien verdacht van het verbergen van bewijsmateriaal in het archief van de uitgeverij, en dus misleiding van politie en justitie.

Met Coulson wordt Brooks ook beschuldigd van ‘bewust wanbeheer’ dat misleiding van het vertrouwen van het publiek als gevolg heeft. En Coulson zou samen met oud-koninklijk huisverslaggever Clive Goodman hebben samengezworen. Goodman werd in 2007 al veroordeeld voor het afluisteren van de voicemail van naaste medewerkers van prins William en prins Harry.

Waarom duurde het zo lang voor de zaak begon?

Het politieonderzoek werd na de veroordeling van Goodman gesloten. Begin 2011 werd een nieuw onderzoek begonnen, maar pas in de zomer van dat jaar kwam er vaart in. The Guardian onthulde dat NotW op grote schaal voicemails had afgeluisterd, waaronder van Milly Dowler, een naar later bleek vermoorde tiener.

De verontwaardiging daarover was zo groot dat NotW werd opgeheven, er een parlementair onderzoek kwam, een onderzoek naar de pers, en drie verschillende politieonderzoeken. Inmiddels zijn alleen al voor omkoping 26 journalisten opgepakt en elf anderen.

Wat kunnen we verwachten?

Uit al die onderzoeken bleek dat de druk bij de redactie van NotW groot was om met scoops te komen, verslaggevers hadden daar veel voor over. Ze kochten agenten om, troggelden informatie af van banken en ziekenhuizen door te bluffen en te liegen, en hackten computers.

Maar Brooks en de haren hebben, omdat het politieonderzoek liep, nooit verteld wanneer werd besloten bronnen af te luisteren, en vooral: wie dat besluit nam en of de hele redactie ervan wist. En wat wist mediamagnaat Rupert Murdoch, eigenaar van News of the World?

De vijf ontkennen dat sprake was van een samenzwering. Toen zij eerder voor de rechter moesten verschijnen, zeiden ze bovendien dat het geen misdaad was om een voicemailbericht af te luisteren als de ontvanger dat al had gedaan. De rechtszaak zal zeker drie maanden duren.

Hoe gaat het met de Britse tabloids?

Sinds het schandaal houden de meeste tabloids zich rustig. Er waren weinig grote scoops, Rupert Murdoch noemde de dag dat hij voor het Lagerhuis moest verschijnen „de meest nederige dag” van zijn leven. Hij toont nu minder berouw, bleek uit opgenomen gesprekken die voor de zomer opdoken. Murdoch noemde omkoping gerechtvaardigd en iets dat „al zeker honderd jaar” gebeurt.

The Sun heeft zijn „redactionele scherpte” verloren, signaleerde onlangs Roy Greenslade, hoogleraar journalistiek aan City University in Londen, in een column in The Evening Standard. „Omdat, zo vermoed ik, de krant zijn zelfvertrouwen heeft verloren. Hij is behoedzaam. En er is een praktisch probleem: de onderbreking van de traditionele manieren van jagen op nieuws.” Er zijn bij de krant twintig redacteuren gearresteerd.

    • Titia Ketelaar