‘Eenvoudige oplossing voor hoge zorgkosten is er niet’

Kees Vendrik, lid van de Rekenkamer, over onevenredig oplopende ziekenhuiskosten

Foto ANP

In de financiering van de ziekenhuiszorg zitten weinig prikkels om de uitgaven goed te controleren. De ziekenhuizen hebben er weinig belang bij. Daarbij is de financiering van de ziekenhuiszorg sowieso erg complex.

Dat concludeert de Algemene Rekenkamer na een onderzoek naar de 20 miljard euro die jaarlijks aan ziekenhuiszorg wordt besteed. Ziekenhuizen beschikken als enige over voldoende informatie om te zien of er niet overdreven veel is gedeclareerd. En of er niet te veel zorg is verricht. Maar serieus de uitgaven controleren doen zij niet, constateert collegelid Kees Vendrik. „Voor een deel is dit het gevolg van de complexe manier waarop de ziekenhuiszorg wordt gefinancierd. Of dit tot veel misbruik leidt, weten we gewoon niet. Er zijn schattingen, maar daar zit altijd een natte vinger tussen. Wat we wel weten is dat er in het huidige systeem weinig prikkels zijn om flink te controleren”.

De ziekenhuizen zijn in de praktijk de enige die genoeg informatie hebben. Nemen zij hun verantwoordelijkheid wel?

„Natuurlijk speelt ook bij hen de vraag hoe je die verantwoordelijkheid waarmaakt. Maar je moet niet vergeten dat iedereen last heeft van de grote complexiteit van de financiering van de ziekenhuiszorg. Dat geldt voor verzekeraars, toezichthouders en ook ziekenhuisbesturen. Een directeur van een ziekenhuis heeft hierdoor ook minder goed zicht op de bedrijfsvoering. De informatie waar men in de zorg mee werkt heeft altijd een tijdelijk karakter. Niet voor niets constateren wij dat er halverwege 2013 nog weinig zicht is op de uitgaven van 2012. En het gaat nog wel een jaar duren voordat de informatie over de bestedingen van vorig jaar enigszins definitief is.”

Waarom speelt de Nederlandse Zorgautoriteit, de toezichthouder, niet een grotere rol? Is die in de praktijk te afhankelijk van ziekenhuizen en zorgverzekeraars?

„De NZA heeft in 2011 bij meer dan de helft van de zorgverzekeraars geconstateerd dat de controle naar uitgaven gebreken vertoont. Maar die afhankelijkheid van informatie is niet het enige punt. In de zorg bestaan nauwelijks standaarden waarop je kan baseren of er gepaste zorg is geleverd. Dat is lastig om te beoordelen.”

Maar het gaat toch vooral om geld van zorgverzekeraars. Waarom voeren zij dan geen betere controles uit?

„In ons rapport constateren wij dat zorgverzekeraars een vast bedrag per jaar aan ziekenhuizen betalen. Dat bedrag staat vast, ongeacht de hoeveelheid diensten die daarvoor wordt geleverd. Daarom ontbreekt ook bij de zorgverzekeraars de prikkel om veel te controleren. Waar we in ieder geval voor moeten zorgen is dat de NZA voldoende is bemenst. Dat is ook een van de aanbevelingen die de Rekenkamer aan de minister doet.”

Doet zorgminister Schippers voldoende?

„De minister trekt er vrij hard aan. Maar ook zij heeft te maken met de complexiteit van de materie. Haar rol is bepaald niet makkelijk. Wij adviseren haar om in elk geval de transparantie van het financiële proces te vergroten. Alle betrokkenen moeten kunnen volgen wat er financieel gebeurt als er een verrichting is gedaan. Gebruik daarvoor open data. Die aanbeveling is ook in lijn met een motie die de Kamer heeft aangenomen.”

De situatie baart de Rekenkamer zorgen. Het gebrek aan financiële controle van de ziekenhuiszorg is dan ook moeilijk te rijmen met de voortdurende overschrijdingen. Kan dit probleem over een jaar opgelost zijn?

„Het moet eigenlijk over een jaar opgelost zijn, maar ik weet niet zeker of dit het geval is. Door tijdelijke veranderingen in 2012 is de situatie overigens nog extra complex geworden. Komende week vergadert de Kamer over de zorgbegroting en we bevelen dit rapport dan ook warm bij de leden aan.”