Duurzaam? Mwoah. Mooi is het wel

Vandaag begint de Nederlandse Wolweek Er is een expositie met nieuwe ontwerpen en een ‘wolroute’ Er bestaan veel misverstanden over het materiaal

Werk van Nederlandse ontwerpers, te zien tijdens de Wolweek. Vlnr: Artifort/Paulin/De Keijzer; G-Star Raw; BCXSY; Marije Goekoop; Antoine Peters; Pauline van Dongen; Winde Rienstra. foto Pieter Jan Boterhoek

Redacteur mode

Wollen jassen. Dikke wollen truien. Wijde wollen rokken. Klassieke mannenpakken. Het modebeeld van dit najaar doet vermoeden dat het uitstékend gaat met de wolindustrie. Maar wol is uitgesproken nichemateriaal. Slechts 5 procent van de kleren wordt gemaakt van wol. Ter vergelijking: de helft van alle kleren die op de wereld worden verkocht is van katoen.

Een paar jaar geleden liep de vraag naar wol zo sterk terug, dat de prijzen daalden en schapenboeren wol zelfs weggooiden. Het was Prins Charles die de noodklok luidde. In 2010 werd dankzij hem The campaign for wool in het leven geroepen. In twaalf steden worden ‘Wool Weeks’ georganiseerd die wol promoten als fraai en milieuvriendelijk alternatief voor synthetische vezels: „Live naturally, choose wool.” Het lijkt effect te hebben: de prijs van wol heeft zich hersteld en is nu stabiel.

De Nederlandse editie is georganiseerd door The Woolmark Company, een organisatie die gefinancierd wordt door de 28.000 Australische schapenboeren met samen zo’n 70 miljoen schapen. De fijne merinowol waarvan bijna alle gebreide en geweven wollen kleding wordt gemaakt komt daar vandaan. Wol uit Nieuw-Zeeland wordt gebruikt voor tapijten, Britse wol voor dekens en tweed.

Maar The Woolmark Company wil meer dan alleen laten zien dat van wol mooie kleren en designvoorwerpen worden gemaakt. Er bestaan nog altijd misverstanden over het materiaal, zegt Ingrid Oomen van Woolmark. „Vaak wordt geroepen dat wol kriebelt. Dat kriebelen wordt veroorzaakt doordat de vezels onregelmatig zijn. En hoe groffer de wol, hoe harder de uitsteeksels. Bij merino is dat al minder dan bij de meeste andere soorten, maar de laatste tijd worden de merinovezels vaak glad gemaakt, waardoor het probleem helemaal is verholpen. Mensen denken ook dat alles wat gebreid is, van wol is. Ze verwarren de techniek met het materiaal.”

Dat zijn niet de enige imagoproblemen waarmee wol kampt. „Het is een prachtig materiaal”, zegt Stefanie Trompetter van stichting Made-By, die zich inzet voor duurzame mode. „En heel sterk. Een wollen jas kun je tien jaar dragen.” Niettemin heeft Made-By, dat de bekendste grondstoffen voor kleding heeft ingedeeld naar schadelijkheid voor mens en milieu, wol onder de categorie E geschaard – de minst duurzame.

Er is een aantal redenen waarom wol zo slecht scoort. Schapen produceren met hun boeren en winden het broeikasgas methaan. Daarnaast bevat onbehandelde wol lanoline (wolvet), en is het vaak erg vuil. Voor het verwijderen van vuil en lanoline worden chemicaliën gebruikt die zowel slecht zijn voor het milieu als voor de fabrieksarbeiders. Komt bij dat wolteelt relatief veel ruimte kost. Trompetter: „Zou je de gebieden waarop schapen grazen gebruiken voor bijvoorbeeld vlas, dan was de opbrengst groter.”

Made-By is wel heel streng, vindt Marita Bartelet van Ecological Textiles, een Limburgs bedrijf dat is gespecialiseerd in duurzame stoffen. Het verkoopt biologische wol – wol van schapen waarvan de vacht niet is ingespoten met bestrijdingsmiddelen, die niet zijn ‘gemulesed’ (het vaak zonder verdoving verwijderen van huid rond de anus, om ervoor te zorgen dat zich daar geen ongedierte nestelt) en die milieuvriendelijk gewassen en eventueel geverfd wordt. „Maar het is niet zwart-wit, er zit een heleboel tussen biologische wol en niet-duurzame.” Het bedrijf heeft bijvoorbeeld ook wol uit het Groene Hart, „niet biologisch, maar wel een lokaal natuurproduct”; studio Jux, een ecovriendelijk Nederlands merk, maakt er winterjassen van.

Maar ook ‘gewone’ wol is niet altijd perse slecht, zegt Bartelet. „Het gebruik van chemicaliën is in Europa tegenwoordig aan stringente regels gebonden.” Wat betreft methaan: volgens Bartelet bestaan er planten die dat kunnen opnemen. „Over de ruimte die wolteelt vereist is ook discussie. In Australië grazen schapen in gebieden die ongeschikt zijn voor landbouw.”

    • Milou van Rossum