Amerikaans schaakleven doet So goed

Het 17de Univé-toernooi was een krachtmeting tussen jong en oud. Wonderkind Wesley So won. Een analyse van Hans Ree

Vanaf het begin was het de ambitie van het jaarlijkse toernooi in Hoogeveen om in de kroongroep een (oud)wereldkampioen samen te brengen met de beste Nederlandse schaker, de beste vrouw en de jeugdwereldkampioen.

Dat kon niet altijd, maar dit jaar was het in de verste verte niet mogelijk, doordat in dezelfde tijd op het Griekse eiland Rhodos het Europese clubkampioenschap werd gespeeld, waar altijd het puikje van de schaakwereld op af komt. Min of meer noodgedwongen had het Univé-toernooi, waarin zaterdag de laatste ronde werd gespeeld, dit jaar een ander thema: oud tegen jong.

Oud betekende nog niet stokoud; Loek van Wely en de Engelsman Michael Adams zijn 41 jaar. Jong was ook niet piepjong; de Filippijn Wesley So – na Anish Giri de beste jeugdspeler ter wereld – is 20 en Robin van Kampen is 18.

Wedstrijden tussen jong en oud – als ze heel oud zijn worden ze tot hun schrik levende legendes genoemd – worden meestal door de jongeren gewonnen, maar in dit geval was er ook wel een groot verschil in rating, en dat was in het voordeel van de ouderen. Aan het begin van het toernooi was Michael Adams, dertiende op de wereldranglijst, de gedoodverfde winnaar.

Maar al in de eerste ronde sloeg de jeugd hard toe. Wesley So won van Van Wely en Van Kampen versloeg Adams zo keurig en rechtlijnig dat het leek of hij de routinier was die een lesje gaf. Het commentaar dat van Kampen na afloop gaf – „Adams had moeten weten dat ik een heel goede score tegen het Frans had, en een andere opening moeten kiezen” – wekte ook een beetje die indruk.

De ouderen sloegen niet terug en in feite werd het toernooi beslist in de partij uit de derde ronde tussen So en Van Kampen. Die werd gewonnen door So, en toen die in de volgende ronde ook Van Wely versloeg, was de zaak bekeken. So stond anderhalve punt voor, en zo bleef het tot het eind. Adams en Van Kampen deelden de tweede plaats en Van Wely werd laatste.

Van Wely heeft wel eens gezegd dat hij zich meer op poker dan op schaken wil richten, maar als je kijkt naar zijn schaakactiviteiten van dit jaar valt dat nog wel mee. Maar zijn felheid, zijn onverwoestbaar optimisme en ook zijn nauwkeurigheid onder druk, leken aangetast.

Wesley So, de winnaar van het toernooi, was een wonderkind. Toen hij zonder noemenswaardige training op veertienjarige leeftijd grootmeester werd, was hij de jongste die er toen was. De afgelopen jaren stokte zijn opgang, maar sinds hij zich onder de hoede van Susan Polgar heeft geïntegreerd in het Amerikaanse schaakleven gaat het weer wat beter, en na zijn overwinning in Hoogeveen staat hij op de live ratinglijst 32ste van de wereld.

Loek van Wely - Wesley So, Hoogeveen 2013

1. d4 d5 2. c4 c6 3. Pf3 Pf6 4. Pc3 e6 5. Lg5 h6 6. Lh4 dxc4 7. e4 g5 8. Lg3 b5 9. Le2 Lb7 10. 0-0 Pbd7 11. Pe5 Lg7 12. Pxd7 Pxd7 13. Ld6 a6 14. a4 b4 15. Pb1 Pf6 16. e5 Pe4 17. Lxb4 c5 18. dxc5 In een rapidpartij uit 2011 deed Topalov tegen Gelfand het creatieve 18. La3 cxd4 19. Lf3 en hij won. 18...Lxe5 19. Pa3 Dc7 20. Pxc4 Lxh2+ 21. Kh1 Td8

Zie diagram boven

In deze scherpe stelling is wit in gevaar. In sommige varianten komt zwarts toren via d4 naar h4. 22. Db3 Df4 23. Df3 Dh4 24. Dg4 Pxf2+ 25. Txf2 Dxf2 26. c6 Na 26. Kxh2 Td4 27. Tf1 Dxf1 wint zwart het eindspel. Het best was 26. Tf1 Dg3 27. Pd6+ met remisekansen. 26...Lxc6 27. Tf1 Dg3 Nu heeft wit niets meer. 28. Dxg3 Lxg3 29. Lh5 Td4 30. Lxf7+ Kd7 31. Lc3 Th4+ 32. Kg1 Lh2+ 33. Kf2 Tf4+ Wit gaf op.