Zó snel kan de wolf niet gelopen hebben

De wolvin die in juli werd gevonden in Luttelgeest had een Oost-Europese bever in haar maag En dus liep ze niet zelf naar Nederland Waarom werd dat niet al bij eerder onderzoek duidelijk?

De kop van de uitgebreid onderzochte wolf wordt aan publiek getoond. Het dier is misschien doodgeschoten. Foto GUUS SCHOONEWILLE

redacteur wetenschap

Ineens zat het toch helemaal anders met de wolvin die in juli dood werd aangetroffen in de Noordoostpolder. Het dier is níet op eigen kracht naar Nederland gekomen. En in plaats van aangereden, is de wolf misschien doodgeschoten.

Dat blijkt uit nader onderzoek van Naturalis in Leiden en de faculteit diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht. Pathologen vonden in het kadaver op twee plekken sporen van kogels. En de bever die in de maag van de wolf werd gevonden blijkt uit Oost-Europa te komen, net zoals de wolf zelf.

De conclusies zijn opvallend, omdat dezelfde organisaties eerder concludeerden dat de wolf ‘zeer waarschijnlijk’ zelf de Nederlandse grens was overgestoken. Hoe zit dat?

Wat is er nu ontdekt aan de bever?

Bij de autopsie in juli werd al meteen een jonge bever in de maag van de wolvin gevonden. Eerst werd nog gedacht dat de wolf haar laatste prooi in Groningen of Drenthe had verschalkt, maar uit DNA-onderzoek én isotopenonderzoek blijkt nu dat het om een Oost-Europese bever gaat. In augustus werd al bekend gemaakt dat de wolf zelf uit een roedel uit de Karpaten komt.

Een bever in een wolvenmaag is binnen een paar uur verteerd. Daarmee is uitgesloten dat de wolf zelf in Luttelgeest terecht is gekomen. Zwervende wolven kúnnen wel duizenden kilometers afleggen, maar niet binnen een dag.

Dat betekent dat de wolf hier is neergelegd. Dat is een misdrijf: de wolf is een beschermde diersoort. Er is een vergunning voor nodig om een wolf te transporteren, dood of levend.

Had de herkomst van de bever niet eerder bepaald kunnen worden?

DNA isoleren uit een half verteerde bever bleek een lastige klus. Maar ook de zomervakantie speelde de onderzoekers van Naturalis parten: „In het midden van de zomer zijn niet alle laboranten aanwezig”, zegt Arjen Speksnijder, hoofd van de onderzoekslaboratoria bij Naturalis. Met name het isotopenonderzoek heeft daardoor vertraging opgelopen. „Dat was pech.”

En die kogelgaten?

Er zijn twee kogelgaten gevonden. Eén in de borstholte, één in de rug van de wolf. De kogelsporen werden voor het eerst zichtbaar op röntgenfoto’s. Op die plekken vond patholoog Marja Kik van de faculteit diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht ook kogelresten. Ook in de huid zaten gaten.

Het is niet zo dat de kogels de doodsoorzaak zijn. De wolf heeft flinke verwondingen aan de kop. Ze kan eerst geschoten en daarna op de weg gelegd zijn, of eerst zijn aangereden en pas daarna met een kogel afgemaakt.

Waarom zijn die kogelgaten nu pas ontdekt?

De gaten zijn niet opvallend, hooguit een paar millimeter groot. Bovendien zijn geen bloedsporen op de vacht gevonden.

Maar dat is niet de enige reden dat ze aanvankelijk over het hoofd zijn gezien. Het skelet en de huid zijn na de autopsie op de faculteit diergeneeskunde in Utrecht naar Naturalis in Leiden gebracht voor een presentatie aan de pers. In Naturalis is de huid niet verder onderzocht. „Na de presentatie is de huid al vrij snel de looierij ingegaan”, zegt Arjen Speksnijder. „Wij hebben ons eerst gericht op de vraag óf het een wolf was en waar die vandaan kwam”, zegt hij, „niet op wat de doodsoorzaak was.”

„Ik had de wolf eigenlijk liever volledig in Utrecht gehouden”, zegt Marja Kik, de patholoog van de faculteit diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht. „Maar in de hectiek en het enthousiasme van de vondst, wilde iedereen een stukje wolf.” Alleen de organen en de kop bleven in Utrecht achter, zonder dat er bijvoorbeeld röntgenfoto’s van de wolf waren gemaakt.

Zijn er geen afspraken over welk instituut welk onder- zoek verricht?

Nee, op het moment dat de wolf gevonden werd waren die er nog niet. Onderzoekscentrum Alterra in Wageningen was al wel bezig met een wolvenplan voor Nederland, maar dat was toen de wolf gevonden werd nog niet af. Op 1 november wordt het plan voorgelegd aan het Ministerie van Economische Zaken. Maar Kik weet alvast: „Sectie gaat voor.” Speksnijder verwacht dat de samenwerking in de toekomst soepeler zal verlopen. „We kennen elkaar nu.”

    • Lucas Brouwers