Zij koopt voor 1 miljard dollar kunst per jaar

Oliesjeiks nemen de kunstwereld over Dat blijkt uit de lijst met machtigste mensen in de hedendaagse kunst Galeriehouders en museumdirecteuren staan hoger dan kunstenaars

Belangrijkste beursorganisator: Marc Spiegler van Art Basel (nr 16). Art Basel behield zijn positie als meest belangrijke hedendaagse kunstbeurs ter wereld, ging verder met Art Basel Miami en breidde uit met de eerste Art Basel Hongkong. foto Marco chow

Redacteur Kunst

Sjeika Al-Mayassa bint Hamad bin Khalifa Al-Thani van Qatar is de machtigste in de wereld van de hedendaagse kunst. Zij is de absolute nummer 1 in de ‘Power 100’, de lijst van de machtigste figuren van de hedendaagse kunstwereld, die het tijdschrift Art Review donderdag bekendmaakte.

Door de lijst werd duidelijk hoe niet-westerse landen tornen aan de westerse dominantie. De groeiende rol van de opkomende landen is zichtbaar door het stijgend aantal vermeldingen in deze top honderd. Dit jaar zijn er 22 kunstenaars, verzamelaars, galeriehouders, curatoren of museumdirecteuren afkomstig uit Azië, het Midden-Oosten, Zuid-Amerika en Afrika. Vorig jaar waren dat er 14, in de eerste Power 100 uit 2002 waren het er 3.

Nederland speelt in de lijst bijna geen rol. Alleen twee kunstenaars die in Nederland wonen of gewoond hebben staan op de lijst. De Servische Marina Abramovic, die haar eigen performancecentrum gaat bouwen in New York, is na Ai Weiwei de invloedrijkste kunstenaar. Amsterdammer Steve McQueen, de Britse beeldend kunstenaar die nu furore maakt als filmregisseur, is een van de grootste stijgers. Ann Goldstein, de directeur van het net heropende Stedelijk Museum, ontbreekt in de lijst. Wel staan haar collega’s van Tate, MoMA en Centre Pompidou in de top-15, net als Beatrix Ruf van de Kunsthalle in Zürich.

De museumdirecteuren zijn volgens Art Review echter minder belangrijk dan de mannen en vrouwen van het grote geld. Zo had sjeika Al-Mayassa bint Hamad bin Khalifa Al-Thani jaarlijks een inkoopbudget van ongeveer 1 miljard dollar (724 miljoen euro) voor de musea in haar Golfstaat (30 keer wat MoMA het afgelopen jaar uitgaf, 175 keer wat Tate besteedde).

Officieel bekendgemaakt is het nooit, maar zij kocht naar verluidt de afgelopen jaren onder meer een versie van De Kaartspelers van Paul Cézanne voor 250 miljoen dollar, een werk van Mark Rothko voor 73 miljoen en een medicijnkast van Damien Hirst voor 15 miljoen. Haar positie verdient ze niet alleen door de invloed die ze met recordaankopen op de kunstmarkt heeft. De Qatar Museums Authority – waarvan zij de baas is – werpt zich ook op als internationale kunstsponsor.

Het is het tweede achtereenvolgende jaar dat een vrouw de toppositie bekleedt in de Power 100. Vorig jaar stond curator Carolyn Christov-Bakargiev bovenaan, in het jaar dat zij de Documenta in Kassel organiseerde.

De eerste drie plaatsen na de sjeika worden dit jaar ingenomen door mensen uit de private sector. De internationale jury die de lijst heeft opgesteld lijkt zo de nadruk te leggen op het belang van de mondiale kunstmarkt. Van de 27 kunsthandelaren die dit jaar in de lijst staan is David Zwirner (op 2) zijn grote rivaal Larry Gagosian (4) voorbijgestoken. Gagosian, een voormalige nummer 1, raakte Damien Hirst kwijt dit jaar en moet Jeff Koons nu delen met Zwirner.

Ai Weiwei is wederom de belangrijkste kunstenaar ter wereld, maar hij zakt van een derde naar een negende plaats. De goed verkopende Gerhard Richter daalt van zes naar vijftien. Damien Hirst is zelfs helemaal van de lijst verdwenen, overigens evenals zijn grote promotor Charles Saatchi.

Nederlandse verzamelaars (zoals Joop van Caldenborgh), kunstenaars (Marlene Dumas) of galeriehouders (Annet Gelink) staan niet op de lijst. En hoewel twee opleidingen voor het eerst tot de lijst zijn doorgedrongen (de Städelschule in Frankfurt en Bard’s in New York), zitten de Rijksakademie en De Ateliers met hun vele buitenlandse studenten er ook nog niet bij.

    • Daan van Lent