Tegenstellingen Georgië scherper

Georgië kiest morgen een nieuwe president en krijgt binnenkort ook een andere premier. Blijft het er daarna rustig?

Georgië had deze zomer een democratische primeur voor dit deel van de wereld: primaries. De Verenigde Nationale Beweging van president Michail Saakasjvili besloot tot voorverkiezingen, om de kandidaat te bepalen voor de presidentsverkiezingen van die morgen plaatsvinden.

Vier kandidaten deden mee. Davit Bakradze (41), voormalig parlementsvoorzitter en oud-minister, won alle rondes in zes verschillende steden. Het feest van de democratie was aanbeland in het kleine land (4,5 miljoen inwoners) aan de zuidelijke kammen van de Kaukasus.

Saakasjvili, de in de Verenigde Staten geschoolde president die na de Rozenrevolutie van 2004 in Tbilisi aan de macht kwam, noemde zichzelf deze week tegenover studenten de vertegenwoordiger van het Georgië van de toekomst. Maar zijn partij lijkt daar op dit moment niet klaar voor. Sinds de nederlaag bij de parlementsverkiezingen van een jaar geleden, verliet een kwart van de parlementariërs de fractie. En de primaries ten spijt staat kandidaat Bakradze er in de opiniepeilingen niet goed voor.

Als de peilingen kloppen (Georgiërs blijken moeilijk te peilen), dan wint Giorgi Margvelasjvili, de kandidaat van Georgische Droom. Dat is de coalitie die vorig jaar werd gesmeed door premier Bidzina Ivanisjvili, miljardair, bekend van zijn dierentuin en kado’s aan zijn geboortestreek.

De Georgische Droom, verenigd in een afkeer van Saakasjvili, won de parlementsverkiezingen na een campagne die werd geleid door professionele buitenlandse ‘polit-technologen’. De partij bezet nu 86 van de 150 zetels in het parlement. Afgelopen jaar zijn er nog geen opvallende hervormingen doorgevoerd. Wel stegen de exportcijfers, vooral dankzij Rusland dat zijn wijnboycot deels ophief nadat de nieuwe regering van Ivanisjvili was aangetreden.

Saakasjvili suggereert dat Ivanisjvili een pion is van de Russische president Poetin. Harde bewijzen daarvoor ontbreken. Ivanisjvili, die een deel van zijn persoonlijke rijkdom in Rusland vergaarde, zette pragmatische specialisten op de gevoelige posten Defensie en Reïntegratie, het ministerie dat gaat over de regio’s Abchazië en Zuid-Ossetië die zich met steun van Rusland hebben losgemaakt. Georgië onderhandelt momenteel ook succesvol over een associatieverdrag met de EU.

Misschien wel belangrijker dan wie de nieuwe president wordt, is de vraag wie de nieuwe premier van Georgië wordt. Deze krijgt door een grondwetswijziging vanaf dit jaar veel meer macht. Ivanisjvili, die altijd gezegd heeft niet te lang in de politiek te willen zitten, beloofde gisteren „een eerlijk mens” en „een goede manager” als opvolger. Dinsdag of woensdag maakt hij de naam van die opvolger bekend.

Saakasjvili verwacht grote politieke onrust als gevolg van de grondwetswijziging. „Een onvoorstelbare hel wacht deze regering, vanwege deze constitutionele constructie, en dezelfde hel wacht elke volgende regering die, daarvan ben ik zeker, de huidige spoedig zal vervangen”, zei hij deze week. Ivanisjvili bezweert daarentegen dat de situatie „absoluut stabiel” blijft.

Michail Saakasjvili laat een land achter dat met straffe hand hervormd werd in een poging er een Westerse staat van te maken. Georgië staat op de corruptieranglijst in de buurt van Noorwegen. Het investeringsklimaat verbeterde enorm, het toerisme bloeide op. Maar uit de gevangenissen kwamen kort voor de parlementsverkiezingen – opvallend goed getimed – ook gruwelijke beelden naar buiten van mishandelingen. Het justitiële systeem is niet werkelijk hervormd: Georgië heeft een relatief grote gevangenispopulatie, en aanklachten voor de rechter draaien vrijwel altijd uit op veroordelingen.

Sinds de Georgische Droom aan de macht is, is een aantal politici uit Saakasjvili’s kamp gearresteerd in verband met vermeende misstanden. Deze week zei Ivanisjvili vervolging van Saakasjvili zelf ook niet uit te sluiten.

De Poolse minister Sikorski van Buitenlandse Zaken en zijn Zweedse collega Bildt waarschuwden daarop dat „politiek gemotiveerde rechtspraak” geen plek heeft in een modern Georgië dat associatie met de EU zoekt. Ivanisjvili liet daarna weten dat er „minder wraak en agressie moet zijn en meer vergeving en verzoening”.

Saakasjvili intussen lijkt nog geen afscheid te willen nemen van de Georgische politiek. Hij verklaarde deze week dat het interessantste deel van de strijd nu pas begint en liet weten uit het presidentieel paleis alleen zijn Amerikaanse universiteitsdiploma mee te zullen nemen.

    • Thalia Verkade