Revolutie in Swartland

Harold Hamersma zag hoe in Zuid-Afrika een heel nieuwe wijncultuur werd geschapen.

Rood, wit en soms rosé, Annick Schreuder, 19,99 euro . De Bezige Bij.

Het moet zo’n jaar of tien geleden zijn geweest dat ik Eben Sadie ontmoette. Het was in restaurant De Kas in Amsterdam, waar een in Zuid-Afrikaanse ‘premium’ wijnen gespecialiseerde importeur mij naartoe had gelokt met de belofte dat ik een wonderkind en tevens enfant terrible ging ontmoeten. Het vooruitzicht dat ik zou kennismaken met wijnen uit Swartland deed de rest.

Het ten noorden van Paarl gelegen wijngebied was destijds nog terra incognita. Ook in het land zelf. Waar in de andere regio’s al eeuwen wijnbouw werd bedreven, belandde Swartland pas in 1995 op de wijnkaart. En het was nog eens een toevalstreffer ook. Wijnmerkenmaker Charles Back was op zoek naar voordelige druiven voor zijn wereldwijde succesnummer Goats do Roam, zijn knipoog naar Côtes du Rhône. Een koopjesjacht die hem naar de coöperatie in Swartland bracht om daar een onverwacht goede sauvignon blanc te proeven. In het Engelse wijnblad Decanter blikt Back terug: „Ik kon mij niet voorstellen dat er in die hitte zo’n goede sauvignon blanc kon worden gemaakt.” Back informeerde van welke farm de druiven afkomstig waren, stapte in de auto en mocht zich aan het eind van die dag de nieuwe eigenaar noemen. De wijnmaker die hij aantrok: de toen 25-jarige Eben Sadie.

Hun samenwerking bleek het startschot voor een omwenteling. Met Sadie begon Back een project om daar juist kwaliteitswijnen te gaan maken: The Spice Route. Daarvoor lieten zij de wijngaarden rooien met de vier populairste druivenrassen in Swartland, cabernet sauvignon, merlot, chardonnay en sauvignon blanc. Om deze te herplanten met druiven die er volgens hen wel hoorden, Zuid-Europese zonaanbidders zoals grenache, syrah, mourvèdre, carignan, malbec, tinta barocca, barbera en viognier. Alleen het perceeltje sauvignon blanc dat voor ‘de vonk’ had gezorgd, bleef gespaard.

Toen ik Sadie in Amsterdam ontmoette, had hij Back overigens al weer de rug toegekeerd. Na drie oogsten voor The Spice Route ging hij zijn eigen weg. En hij raakte het spoor niet bijster. In De Kas proefde ik een van zijn eerste oogsten Columella 2002, een blend van syrah en mourvèdre die thans beschouwd wordt als een van de beste wijnen van het land. De prijs is er ook naar. In 2006 besloot ik om een tegenbezoek af te leggen in Swartland. Het was dat er boerboels, grote Zuid-Afrikaanse waakhonden, op het erf lagen, anders had ik me op Sadies domein in Malmesbury net zo goed ergens in Zuid-Europa kunnen wanen. Het licht, de omgeving, de kleuren, de aarde en niet te vergeten, de druivensoorten.

Palladius

Daar ook proefde ik toen Palladius, een freestyle witte Rhône-blend van een verbluffend hoog niveau. Vanaf dat moment had Swartland echt mijn warme belangstelling. En die groeide naarmate het aantal wijnmakers in de streek toenam. In 2007 vestigden Chris en Andrea Mullineux en Adi Badenhorst zich er, in 2009 gevolgd door Craig Hawkins van Lammershoek. Inmiddels zijn er een stuk of twintig verenigd in de SIP, Swartland Independent Producers, die met elkaar hun eigen, eigenwijze spelregels hebben afgesproken. Cabernet sauvignon, merlot, chardonnay en sauvignon blanc staan op de lijst van ongewenste druiven. De leden staan bovendien bekend als ‘non-interventionists’: gecultiveerde gisten, aanzuren, dealcoholiseringstechnieken en overmatig houtgebruik zijn uit den boze.

Mocht u toevallig op 9 november in de buurt van de Riebeek Vallei zijn: daar wordt dan de jaarlijkse Swartland Revolution gevierd. En probeer anders eens de wijnen die ik hier op de proeftafel heb gehad. En naar grote tevredenheid.

    • Harold Hamersma