‘Ontoelaatbare inmenging in benoeming bij Joegoslavië-tribunaal’

Rechtbankpresident Theodor Meron (links) met koning Willem-Alexander tijdens het jubileum van het Joegoslavië-tribunaal in mei. Foto ANP / Lex van Lieshout

President Theodor Meron van het Joegoslavië-tribunaal in Den Haag heeft zich op ontoelaatbare wijze bemoeid met de benoeming van de hoofdaanklager. Dit blijkt uit naar WikiLeaks gelekte vertrouwelijke Amerikaanse diplomatieke cables, waar het onderzoeksradioprogramma Argos vandaag melding van maakt.

Carla del Ponte was van 1999 tot 2007 hoofdaanklager van het tribunaal. In een diplomatiek bericht van de Amerikaanse ambassade in Den Haag uit 2003 wordt gerapporteerd over een gesprek dat de Amerikaanse ambassadeur de dag ervoor op de ambassade had met Meron. “President Meron van het Joegoslavië-tribunaal ontmoette de ambassadeur op 16 juli om zijn ernstige zorgen te uiten over de prestaties van hoofdaanklager Carla del Ponte, en het risico dat verlenging van haar dienstverband zou inhouden voor de strategie van voltooiing [van het Tribunaal]“, aldus een citaat uit dit verslag:

“Meron drong er bij de Amerikaanse regering op aan verlenging te belemmeren, en uitte twijfels over verlenging van haar mandaat met één jaar.”

Handelwijze president ‘een hele foute actie’

Rechter en hoogleraar internationaal strafrecht Harmen van der Wilt van de Universiteit van Amsterdam noemt deze handelwijze van president Meron “kwalijk” en “een hele foute actie, ik zou bijna zeggen: een doodzonde”. Volgens Van der Wilt is Merons handelen in strijd met de noodzakelijke strikte scheiding tussen de rechterlijke macht en de openbare aanklager.

In het Nederlandse rechtssysteem is dit al een belangrijk gegeven, maar in het Angelsaksische rechtssysteem, waarop het Joegoslavië-tribunaal stoelt, is deze scheiding nog veel scherper en noodzakelijker. “Een rechter moet beoordelen wat eenaanklager voorlegt”, aldus Van der Wilt in Argos.

De kritiek op Meron volgt op recente ernstige beschuldigingen over beïnvloeding van Meron door Amerikaanse of Israëlische autoriteiten. De president van het Joegoslavië-tribunaal, eerder werkzaam voor het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken, heeft zich volgens verscheidene juristen (onder wie rechters binnen het VN-Hof) bij enkele belangrijke rechtszaken laten souffleren door de VS. Daardoor zouden belangrijke hoofdrolspelers uit de oorlogen in voormalig Joegoslavië – zoals de Kroatische generaal Ante Gotovina en de chef van het Joegoslavische leger Momcilo Perisic – in hoger beroep onverwacht zijn vrijgesproken, terwijl zij in eerste instantie waren veroordeeld tot respectievelijk 24 en 27 jaar gevangenisstraf. Meron wilde tegenover Argos niet reageren.