Links lijkt verkiezingen in Tsjechië te winnen

Kunstenaar David Cerny, een felle tegenstander van de communisten, maakte van paarse kunststof een reusachtige middelvinger en liet die in de Moldau te water. Foto AFP / Michal Cizek

De sociaaldemocratische CSSD gaat op kop bij de parlementsverkiezingen in Tsjechië. De partij van Bohuslav Sobotka heeft volgens de voorlopige uitslagen 21,3 procent van de stemmen behaald.

De communistische KSCM lijkt, met 80 procent van de stemmen geteld, uit te komen op bijna 16 procent, volgens persbureau Reuters. De protestpartij ANO van miljardair Andrej Babis wordt voor het eerst in het parlement gekozen, met bijna 19 procent van de stemmen. Ook zullen nog vier andere partijen waarschijnlijk de kiesdrempel van 5 procent halen en dus in het parlement terechtkomen.

Update 20.54 uur: Na het tellen van alle stemmen komt CSSD uit op 20,45 procent van de stemmen, KSCM op 14,91 procent en ANO op 18,65 procent.

De sociaaldemocraten lijken aan te sturen op de vorming van een minderheidsregering, met gedoogsteun van de communisten, schrijft persbureau AP. Maar persbureau Reuters waarschuwt dat er waarschijnlijk nog lastige onderhandelingen zullen volgen om dit te bewerkstelligen, omdat het parlement met zeven partijen erg gefragmenteerd lijkt. Babis van ANO heeft al gezegd dat hij geen coalitie wil aangaan met de sociaaldemocraten en zich ook niet kan voorstellen dat zijn partij een kabinet met de sociaaldemocraten erin in het parlement zal steunen.

Een eventuele minderheidsregering van CSSD en KSCM zou de communisten echter voor het eerst sinds 1989 weer invloed geven op de regering, aldus AP. Sinds de Fluwelen Revolutie van dat jaar, die een eind maakte aan veertig jaar van communistische dictatuur, stond de partij aan de kant. De KSCM werd niet verboden, maar verlegde evenmin haar koers. Anders dan veel zusterpartijen hebben de Tsjechische communisten vastgehouden aan het oude gedachtegoed. De partij is een fel tegenstander van de NAVO en bleef bevriend met onder meer het stalinistische regime in Noord-Korea.

‘Wending naar het oosten’

Tsjechen die vrezen voor een terugkeer naar de macht van de communisten hebben onder meer in Praag portretten van slachtoffers van de communistische dictatuur opgehangen om hun landgenoten van een stem op de KSCM te weerhouden. Van een heuvel in het hart van Praag kijkt een reusachtige Vladimir Poetin neer op de hoofdstedelingen.

Met de afbeelding van de Russische president willen anticommunistische actievoerders waarschuwen tegen een nieuwe “wending naar het oosten”. Tsjechië, dat decennialang met Slowakije deel uitmaakte van het Oostblok, verliest volgens hen opnieuw zijn vrijheid als het de communistische partij weer aan de macht helpt en aanschurkt tegen Rusland.

President Zeman had voor de verkiezingen zijn steun al uitgesproken voor een minderheidsregering van CSSD met gedoogsteun van de KSCM. Dat kwam Zeman op een opgestoken middelvinger van de Tsjechische kunstenaar David Cerny te staan. Cerny, een felle tegenstander van de communisten, maakte van paarse kunststof een reusachtige middelvinger en liet die in de Moldau te water. Het protestbeeld dobbert nu voor de Praagse Burcht, waar de president kantoor houdt.

Vervroegde parlementsverkiezingen waren nodig omdat de regering van premier Petr Necas in juni viel. Zijn centrumrechtse regeringscoalitie viel uiteen na beschuldigingen van spionage, corruptie en echtelijke ontrouw. De Democratische Burgerpartij (ODS) van Necas moet volgens opiniepeilers vrezen voor een afstraffing. Veel kiezers hebben genoeg van de eindeloze reeks schandalen en de strenge bezuinigingsmaatregelen van zijn kabinet.

    • Niels Posthumus