Het raadsel van de wolf is opgelost door een bever

De wolvin die deze zomer in de Noordoostpolder werd gevonden, leefde toch niet in Nederland. Eerder onderzoek was onvolledig.

De wolf van Luttelgeest. Foto ANP

Ineens zat het toch helemaal anders met de wolvin die in juli dood werd aangetroffen in de Noordoostpolder. Het dier is níet op eigen kracht naar Nederland gekomen. En in plaats van aangereden, is de wolf misschien doodgeschoten.

Dat blijkt uit nader onderzoek van Naturalis in Leiden en de faculteit diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht. Pathologen vonden in het kadaver op drie plekken sporen van kogels. En de bever die in de maag van de wolf werd gevonden, blijkt uit Oost-Europa te komen, net zoals de wolf zelf.

De conclusies zijn opvallend, omdat dezelfde organisaties eerder concludeerden dat de wolf ‘zeer waarschijnlijk’ zelf de Nederlandse grens was overgestoken. Hoe zit dat?

1Wat is er nu ontdekt aan de bever?

Bij de autopsie in juli werd al meteen een jonge bever in de maag van de wolvin gevonden. Eerst werd nog gedacht dat de wolf haar laatste prooi in Groningen of Drenthe had verschalkt, maar uit DNA-onderzoek én isotopenonderzoek blijkt nu dat het om een Oost-Europese bever gaat. In augustus werd al bekend gemaakt dat de wolf zelf uit een roedel uit de Karpaten komt.

Een bever in een wolvenmaag is binnen een paar uur verteerd. Daarmee is uitgesloten dat de wolf zelf in Luttelgeest terecht is gekomen. Zwervende wolven kunnen wel duizenden kilometers afleggen, maar niet binnen een dag.

Dat betekent dat de wolf hier is neergelegd. Dat is een misdrijf: de wolf is een beschermde diersoort. Er is altijd een vergunning nodig om een wolf te transporteren, of het dier nu dood is of leeft.

2 Had de herkomst van de bever niet eerder bepaald kunnen worden?

DNA isoleren uit een half verteerde bever bleek een lastige klus. Maar ook de zomervakantie speelde de onderzoekers van Naturalis parten: „In het midden van de zomer zijn niet alle laboranten aanwezig”, zegt Arjen Speksnijder, hoofd van de onderzoekslaboratoria bij Naturalis. Met name het isotopenonderzoek heeft daardoor vertraging opgelopen. „Dat was pech.”

3En die kogelgaten?

Er zijn drie kogelgaten gevonden. Eén in de borstholte en één in de rug van de wolf. De kogelsporen werden voor het eerst zichtbaar op röntgenfoto’s. Op die plekken vond patholoog Marja Kik van de faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht ook kogelresten. Ook in de huid zaten gaten.

Het is niet zo dat de kogels de doodsoorzaak zijn. De wolf heeft flinke verwondingen aan de kop. Ze kan eerst geschoten zijn en daarna op de weg gelegd, of eerst zijn aangereden en pas daarna met een kogel afgemaakt.

4 Waarom zijn die kogelgaten nu pas ontdekt?

De gaten zijn niet opvallend, hooguit een paar millimeter groot. Bovendien zijn er geen bloedsporen op de vacht gevonden.

Maar dat is niet de enige reden dat ze aanvankelijk over het hoofd zijn gezien. Het skelet, de kop en de huid zijn na de autopsie op de faculteit diergeneeskunde in Utrecht naar Naturalis in Leiden gebracht voor een presentatie aan de pers.

In Naturalis is de huid niet verder onderzocht. „Na de presentatie is de huid al vrij snel de looierij ingegaan”, zegt Arjen Speksnijder. „Wij hebben ons eerst gericht op de vraag óf het een wolf was en waar die vandaan kwam”, zegt hij, „niet op wat de doodsoorzaak was.”

„Ik had de wolf eigenlijk liever volledig in Utrecht gehouden”, zegt Marja Kik van de Universiteit Utrecht. „Maar in de hectiek en enthousiasme van de vondst, wilde iedereen een stukje wolf.” Alleen de organen en de kop bleven in Utrecht achter, zonder dat er bijvoorbeeld röntgenfoto’s van de wolf waren gemaakt.

5 Zijn er geen afspraken over welk instituut welk onderzoek verricht?

Nee, op het moment dat de wolf gevonden werd, waren die er nog niet. Onderzoekscentrum Alterra in Wagening was al wel bezig met een wolvenplan voor Nederland, maar dat was op het moment dat de wolf in Luttelgeest gevonden werd nog niet af. Op 1 november wordt het plan voorgelegd aan het ministerie van Economische Zaken. Maar Kik weet alvast: „Sectie gaat voor.”

Speksnijder verwacht dat eventuele samenwerking in de toekomst soepeler zal verlopen. „We kennen elkaar nu.”

    • Lucas Brouwers