Helaas, de Noren willen het Syrische gifgas niet

Wie ruimt het Syrische gifgas op? De Noren in ieder geval niet: geen capaciteit

Redacteur Midden-Oosten

Te weinig tijd, wetten die in de weg staan, te weinig capaciteit: om die redenen wil de nieuwe Noorse regering tóch niet meewerken aan het plan voor de ontmanteling van het Syrische gifgasarsenaal. Na weken van beraad wees de regering gisteren een verzoek van de VN af om een deel van het arsenaal op Noors grondgebied te vernietigen.

In een persconferentie die live via internet werd uitgezonden zei de kersverse Noorse minister van Buitenlandse Zaken, Børge Brende, dat Noorwegen „geen haven heeft kunnen vinden” waar de chemische wapens aan land kunnen worden gebracht. Het land heeft ook niet genoeg capaciteit om de afvalstoffen die vrij komen bij de vernietiging te behandelen. En de Noorse milieuwetgeving verbiedt de opslag van dit chemische afval.

De Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) in Den Haag, die de ontmanteling van het Syrische gifgasarsenaal leidt, heeft nog niet gereageerd op het Noorse besluit. Onduidelijk is wat de impact ervan is op het plan om het arsenaal vóór de zomer van 2014 te vernietigen. Minister Brende zei dat ook andere landen behalve Noorwegen gevraagd zijn, maar hij gaf geen details.

Het werk van de 27 wapeninspecteurs van de OPCW in Syrië gaat wel voorspoedig. Ze hebben 18 van de 23 bekende fabrieken en opslagplaatsen bezocht. Enkele zijn moeilijk bereikbaar omdat er wordt gevochten. De VN heeft rebellengroepen om toegang gevraagd, maar daarover is nog geen akkoord bereikt.

De inspecteurs hebben op veertien plekken faciliteiten voor de productie van chemische wapens vernietigd. Dat gaat weinig subtiel. Een functionaris zei dat ze apparaten kapot slaan, in stukken snijden en in sommige gevallen zelfs beton in machines storten om ze onklaar te maken.

De OPCW zegt dat Syrië keurig meewerkt. Voor 1 november moet het regime een volledige en gedetailleerde inventaris van zijn gifgasarsenaal overdragen. Het arsenaal moet vervolgens naar het buitenland worden gebracht, een gevaarlijke operatie, waar het wordt vernietigd.

Noorwegen leek hiervoor een ideale locatie. Het land is neutraal, politiek stabiel, heeft genoeg water om de chemicaliën te verdunnen en beschikt over dunbevolkte gebieden. De Noorse regering schatte dat het zou gaan om de vernietiging van vijfhonderd ton chemische stoffen.

Hoewel het land op dit gebied geen ervaring heeft, dacht de directeur van de Noorse Defensie Onderzoeksinstelling dat het haalbaar was deze hoeveelheid te vernietigen. De VS hadden aangeboden om mobiele vernietigingsinstallaties te verschepen naar Noorwegen, omdat het land die zelf niet heeft. „Er zijn waarschijnlijk weinig andere neutrale landen die de industriële infrastructuur hebben waar de Amerikaanse vernietigingsinstallaties op aangesloten kunnen worden”, zegt Timothée Germain, onderzoeker van het Centre d’Etudes de Sécurité Internationale. „Want ook al willen de Amerikanen de benodigde apparatuur leveren, er zijn wel ondersteunende faciliteiten nodig.”

Volgens Germain zou Rusland om technische redenen nu een logische optie zijn. Chemische wapens kunnen op verschillende manieren worden vernietigd – de methode hangt af van hoe het spul wordt bewaard. De Syrische wapens zijn opgeslagen als twee aparte stoffen, die voor gebruik gemengd worden. „Rusland heeft de faciliteiten om de stoffen te vernietigen. Alleen zijn de VS daar niet happig op, omdat Rusland niet neutraal is”, zegt Germain. „Maar de faciliteiten staan onder controle van de OPCW, die erop kan toezien dat het op de juiste wijze gebeurt.”