‘Facebookpetitie Zwarte Piet heeft al 2 miljoen likes’

◯ Waar ◯ Grotendeels waar ◯ Half waar ◯ Grotendeels  onwaar ◯ Onwaar

Dat stond op 26 mei in nrc.next.

De aanleiding

Een triomfantelijk bericht verscheen woensdag op de Facebookpagina ‘Pietitie’. ‘Op Twitter heeft de VN ongeveer 2 miljoen volgers. Hoe mooi zou het zijn als wij van Pietitie daar gewoon dik overheen gaan?’

Een dag later lukte het. De Facebookpetitie voor behoud van Zwarte Piet kreeg donderdag haar twee miljoenste like – dat betekent dat twee miljoen mensen hebben geklikt op de ‘like-button’ van die pagina. Alle nieuwssites en dagbladen maakten melding van deze ‘mijlpaal’ (De Telegraaf), ‘de grootste Nederlandse fanpagina’ (NOS) en de ‘snelstgroeiende pagina van Nederland’  (nrc.nl), die ongeveer 500 likes per seconde zou krijgen, en waarvan de teller nu dus op ruim twee miljoen staat. Maar klopt het ook?

Waar is het op gebaseerd?

De stelling lijkt makkelijk te checken. Wie gisteravond de Pietitie op Facebook bezocht, zag bovenaan de website staan dat de pagina 2.128.008 likes heeft gekregen. Het klopt dus, zou je zeggen.

En, klopt het ook?

Alleen is het aantal likes wel erg hoog. Volgens cijfers van Facebook Benelux loggen 7,8 miljoen Nederlanders minimaal eens per maand in op Facebook. 6,1 miljoen Nederlanders gebruiken de site zeer regelmatig. Dat zou betekenen dat een derde van deze frequente gebruikers de Pietitie heeft geliked.

Een derde. Is dat niet onwaarschijnlijk?

We vragen het de bedenker van de petitie, Bas Vreugde van reclamebureau Xtra Digital. Hij vindt het zelf ook een „ongelofelijk” aantal, zegt hij, maar hij gelooft het wel. Vreugde heeft geprobeerd in beeld te brengen wie al die ‘likers’ zijn. Hij zegt dat uit zijn statistieken blijkt dat 99 procent uit Nederland komt. De rest uit landen als Frankrijk, Japan, Oostenrijk, Rusland en China.

Internetbedrijf Fanrise houdt bij welke Facebookpagina’s het meest worden geliket. Geen enkele pagina blijkt ook maar in de buurt te komen van de twee miljoen likes. Het profiel met de één na meeste likes is van het spelletje Candy Crush Saga dat er 576.000 heeft.

Facebooklikes zijn te manipuleren. Op videosite Youtube staan diverse filmpjes waarin gedetailleerd wordt uitgelegd hoe je likes van een pagina kunt ophogen. Wie zijn accountinstellingen op ‘allow subscribers’ zet, zijn status op ‘public’ en vervolgens een code genereert via websites als likeautoface of likelo.com, kan zijn likes ophogen zonder dat iemand er achter komt.

Er zijn zelfs likes te koop. Tientallen bedrijfjes bieden ze aan, ook Nederlandse. De website likeskopen.nl vraagt 72 euro voor vijfhonderd Facebooklikes. Bij facebooklikeskopen.eu kost dit grapje 25 euro. Sommige bedrijven maken hier gebruik van, om de indruk te wekken dat duizenden mensen hun bedrijf ‘leuk’ vinden. Facebook erkende vorig jaar dat de neplikes een serieus probleem vormen voor de netwerksite.

Facebookexpert Joost Lasschuit acht het niet waarschijnlijk dat de Pietitie dezelfde truc heeft uitgehaald. „Je kan het doen, maar het is heel veel werk”, zegt Lasschuit. „Mijn gevoel is dat die enorme aantallen kloppen. De petitie is een groot succes geworden. Het laat zien hoe Facebook als een olievlek kan werken. Maar ik kan mijn hand er niet voor in het vuur steken dat alle 2,1 miljoen likes stuk voor stuk echt zijn.”

Initiatiefnemer Bas Vreugde spreekt ferm tegen dat hij likes heeft gemanipuleerd. Heeft Vreugde ook gecontroleerd of het allemaal ‘echte’ profielen zijn, die de petitie hebben geliket?

Vreugde: „Eh, meneer, het gaat hier om twee miljoen likes. Dat is heel lastig te controleren”.

Conclusie

Dat een derde van alle Nederlandse regelmatige Facebookgebruikers de petitie voor Zwarte Piet heeft geliket, lijkt onwaarschijnlijk veel. Er is een kans dat een deel van deze likes is gemanipuleerd, maar het is niet te bewijzen en de initiatiefnemers ontkennen het. Daarom beoordelen we de stelling als niet te checken.

Ook een bewering langs zien komen die je graag gecheckt zou willen zien? Mail je suggestie naar de redactie via nextcheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nextcheckt