Europa komt voorlopig niet verder met het dossier over migratie

Ondanks de recente tragedies met illegale migranten bij Lampedusa wil de Europese Unie bestaande migratieregels niet versoepelen.

Een boot brengtgeredde migranten naar een groter reddingsschip bij het Italiaanse eilandje Lampedusa. In de nacht van donderdag op vrijdag werden in vijf verschillende operaties meer dan 800 migranten uit zee opgepikt. Foto EPA

Europese regeringsleiders zijn ondanks de recente tragedies met bootvluchtelingen op de Middellandse Zee niet van plan om de regels van het Europese migratiebeleid te versoepelen. Het vergemakkelijken van legale migratie, waar de Europese Commissie voor pleit, is vooralsnog niet aan de orde. Dat bleek vrijdag, op de tweede dag van een Europese top in Brussel, waarvan de eerste dag werd gedomineerd door de verontwaardiging over het afluisteren van Europese regeringsleiders door de Amerikaanse inlichtingendienst NSA.

Vrijdag kwam migratie ter sprake. De Europese leiders maakten zich sterk voor „standvastige actie” om herhaling van de recente vluchtelingendrama’s te voorkomen. Mensensmokkel, zo besloten ze, zal harder worden aangepakt en Frontex, het agentschap dat de bewaking van buitengrenzen coördineert, kan meer personeel, schepen en vliegtuigen uit de lidstaten tegemoet zien, voor het uitvoeren van zoek- en reddingsacties langs de Noord-Afrikaanse kust.

Nederland stelt de eerste drie weken van december een vliegtuig van de kustwacht ter beschikking voor patrouillevluchten boven de Middellandse Zee, zei premier Rutte na afloop. Hij zei ook dat Nederland niet meer vluchtelingen op wil nemen. „Nederland vangt al een bovenproportioneel aandeel asielzoekers op.” Nederland verleende vorig jaar 5.900 mensen asiel, evenveel als België, dat dubbel zoveel aanvragen krijgt.

In de slottekst van de top wordt benadrukt dat de oorzaken van illegale migratie bij de wortel moeten worden aangepakt, in de Afrikaanse landen van oorsprong. Dat kan met ontwikkelingshulp, maar ook met een „effectief terugkeerbeleid”. Een door de Europese Commissie geleide werkgroep met lidstaten, die donderdag voor het eerst bijeenkwam, moet mogelijkheden in kaart brengen. Beslissingen worden uitgesteld totdat de commissie verslag uitbrengt op de volgende top, begin december.

Na de dood, eerder deze maand, van ruim 400 bootvluchtelingen bij het Italiaanse Lampedusa klaagden Zuid-Europese landen, waar veel asielzoekers aankomen, over een gebrek aan (financiële) solidariteit vanuit het noorden. Tijdens de top brachten Noord-Europese lidstaten hier tegenin dat zij relatief veel meer asielzoekers opvangen – vooral Duitsland, Zweden en België doen dit beduidend beter dan Griekenland of Italië. Duitsland behandelde 77.500 asielverzoeken in 2012, Italië 16.000. Nederland verwerkte 13.100 asielverzoeken.

Mensenrechtenorganisaties veroordeelden vrijdag het gebrek aan nieuwe maatregelen. „De top laat pijnlijke wijze zien dat alle uitingen van verdriet en solidariteit niets anders dan krokodillentranen waren”, aldus Nicolas Berger, hoofd van het Europese kantoor van Amnesty International.