Deurmat

Het gaat om bondgenoten, zei minister-president Mark Rutte donderdag ontwijkend tegen journalisten die hem om een reactie vroegen op het nieuwste afluisterschandaal – behalve dat de Amerikanen miljoenen telefoontjes van Europese burgers hebben afgeluisterd, bleek nu ook het mobieltje van de Duitse bondskanselier Angela Merkel jarenlang gehackt te zijn. Plus die van zo’n 35 andere regeringsleiders.

Een land dat zich met bijna masochistisch genoegen als deurmat laat gebruiken

Frankrijk woedend, Duitsland woedend, Europa woedend. Mark Rutte: „Laten we eerst de feiten afwachten.”

Die laatste uitspraak kwam hem op een sneer te staan van Guy Verhofstadt, fractieleider van de liberalen in het Europees parlement: „Er komt iedere dag wel een feit naar boven.’’ Zoals het feit dat de NSA in een dikke maand 1,8 miljoen Nederlandse telefoontjes en sms’jes monitorde. Deze week kondigde minister Plasterk aan dat hij afspraken met de Verenigde Staten wil maken over het gedrag van de NSA. Het ministerie: „De Nederlandse regering heeft reeds eerder haar zorgen en verontrusting uitgesproken hierover. Mede op aandringen van Nederland is een werkgroep in gang gezet op Europees niveau, om samen met de Amerikanen de feiten helder te krijgen. Die rapporteert binnenkort.”

De sfeer in die werkgroep schijnt niet denderend te zijn, vooral omdat de Amerikanen, heel vreemd, niet geneigd zijn de feiten helder te krijgen.

De week daarvoor had Rutte met Vladimir Poetin gebeld. Doel was het totaal ontspoorde feestelijke Nederland-Ruslandjaar te redden. Dat telefoontje had kennelijk effect, want iedereen lacht weer. Maar in feite is Nederland vernederd door Rusland. Door direct in de aanval te gaan na de affaire Borodin, de terechte aanhouding van de Russische diplomaat die stomdronken zijn kinderen mishandelde, nadat zijn nog zattere vrouw eerst een paar auto’s had geramd, werd Nederland effectief de mond gesnoerd. De daaropvolgende vergeldingsactie in Moskou tegen de diplomaat Elderenbosch, die door de daders zelf het stempel kreeg van homohaat, werd ook door Nederland zelf snel weg gepoetst.

De daders zullen nog lang onvindbaar blijken.

Daarna sloten de rijen zich. Het Concertgebouworkest kondigde, in tegenstelling tot eerdere berichten, onmiddellijk aan zich niet te zullen uitspreken tegen de Russische anti-homowet. Geen statement, geen gebaar, geen standpunt, helemaal niets. De koning en de koningin gaan volgende week keurig naar Sint-Petersburg. Ze zullen met Poetin het glas heffen, als Poetin daar tenminste zin in heeft. Philips en AkzoNobel zijn tevreden.

Het is een diepe Nederlandse knieval voor een agressief en hondsbrutaal regime.

Eigen schuld, natuurlijk. Toen het onzalige Nederland-Ruslandjaar van start ging, werd nog een moreel hoogstaande toon aangeslagen. Natuurlijk ging het om handel, maar Nederland zou niet schromen de Russen te wijzen om hun ernstig haperende respect voor mensenrechten. Toen ik in februari voorstelde de feestelijkheden af te blazen, was het belerende antwoord dat je altijd de dialoog gaande moest houden. Wanneer Nederlandse kunstenaars naar Rusland zouden gaan, zou het morele peil van dat land vanzelf wel omhoog gaan.

Het is een bijzonder soort zelfgenoegzaamheid. Je kunt geen moraal preken als je op geen enkele manier van plan bent om gevolg te geven aan de consequenties daarvan. Dan is het moralisme zonder ethiek. Je kunt niet én vierhonderd jaar betrekkingen vieren met een autoritair regime én tegelijk het morele geweten uithangen, in de verwachting dat dat regime vanwege jouw „dialoog” braaf op zijn rug gaat liggen.

Het Nederland-Ruslandjaar had nooit georganiseerd mogen worden. Het hele idee van culturele diplomatie, sinds een aantal jaren hot bij Buitenlandse Zaken, is uitgedraaid op een farce.

De bangige reactie van Rutte op het Amerikaanse afluisterschandaal, het deemoedig ondergaan van het cynische machtsvertoon van de grootmachten Amerika en Rusland – de een bondgenoot, de ander handelspartner – laat een regering zien die internationaal alle zelfvertrouwen kwijt lijkt te zijn, een land dat zich met een bijna masochistisch genoegen als deurmat laat gebruiken. Zeker, Nederland is een klein land, de wereld is groot, maar je kunt ook realist zijn zonder je waardigheid in de prullenbak te gooien.

De privacy van Nederlandse burgers kan onze regering kennelijk letterlijk gestolen worden. En volgende week en later tijdens de Winterspelen zet men het regime van Poetin feestelijk luister bij, zonder dat er ook maar één proteststem zal klinken.

Maar laten we eerst de feiten afwachten.