Zij krijgen wél een bonus

De Rabobank schafte bonussen voor de top af Maar in de laag daaronder verandert er niets Hoe pak je de snelle jongens aan zonder dat ze weglopen naar de concurrent?

Voor de ‘gewone bankiers’ in de Londense City gaat het leven door: zij blijven variabele beloningen ontvangen. Foto Chris Ratcliffe/Bloomberg

redacteur economie

De banken UBS, Barclays en RBS hebben er inmiddels boetes van honderden miljoenen voor betaald. En nu zou ook de Rabobank zomaar een boete van de Amerikaanse en Britse toezichthouders kunnen krijgen van 1 miljard dollar (720 miljoen euro). Dat schreef deze week althans de Financial Times.

Aanleiding: de Libor-affaire, waarbij handelaren waren betrokken van de Rabobank in Londen. In die affaire, die vorig jaar naar buiten kwam, bleek een aantal grote internationale banken stelselmatig de Libor-rente te hebben gemanipuleerd. Dat is een internationale rentevoet die als basis dient voor onder meer spaar- en hypotheekrentes.

En bij de Rabobank mogen ze dan net de bonussen voor de top hebben afgeschaft, schandalen zoals Libor worden aangericht door medewerkers die vaak wél nog steeds een bonus ontvangen. Toen Rabobank vorige week de aankondiging deed, leek het erop dat zij – geheel vrijwillig – de eerste ‘bonusvrije’ bank van Nederland werd. Maar er bleven toch nog zo’n 200 medewerkers over die nog steeds een bonus kregen. „Specialisten”, zoals de Rabobank ze noemt. Het gaat om onder meer IT’ers en handelaren op het hoofdkantoor in Utrecht.

En het gaat dus ook om de tophandelaren van de Rabobank in Londen, het Europese zenuwcentrum van de financiële sector. De snelle jongens (en heel soms meisjes) die met een paar gedurfde transacties miljoenen voor de bank kunnen verdienen. Precies het soort medewerkers dat een cruciale rol speelde in de Libor-affaire. Handelaren van de Rabobank in Londen spanden samen met medewerkers die de Libor-rente hielpen berekenen, om daar samen aan te verdienen. De Rabobank zit nog altijd in het panel van zestien grote banken dat de Libor-rente dagelijks vaststelt.

Het is moeilijk te zeggen of de bonussen ook in de Libor-zaak een doorslaggevende rol speelden. Maar voormalig Rabo-handelaar Paul Robson, een van de hoofdverdachten, ontving ze wel. Zijn handelen gaat de bank nu dus misschien wel 1 miljard dollar kosten.

Op de werkvloer, pak ze dáár aan

Het roept de vraag op of het niet effectiever is als de bonussen vooral ook in The City worden aangepakt. En niet alleen door de Rabobank, maar door financiële instellingen in het algemeen. Een paar van de grootste schandalen van de afgelopen jaren werden veroorzaakt door bankiers in deze stad. Jerome Kerviel, Kweku Adoboli, Bruno Iksel alias de Londense Walvis, Nick Leeson – zij waren allemaal handelaren uit Londen die grote risico’s namen. En forse prikkels kregen om dat te doen.

Paul Frentrop, oud-journalist en nu hoogleraar ‘corporate governance’ aan Nyenrode, vindt dat de Rabobank zich op de verkeerde dingen concentreert. „Er is nog nooit een causale relatie aangetoond tussen bonussen voor de top en het nemen van grote risico’s. Maar variabele beloningen voor handelaren zijn wél riskant.”

De afdelingschef verdeelt de pot

Een anonieme ex-bankier van de Rabobank vindt dat bonussen verkeerd worden toegekend. Variabele beloningen voor de top worden uitbetaald als concrete doelstellingen zijn gerealiseerd, zegt hij. „Maar bonussen voor de handelaren worden willekeurig toebedeeld. Hun afdelingschef onderhandelt met de directie over hoe groot zijn bonuspot is en die verdeelt hij op basis van vragen als: Wat kreeg hij vorig jaar? Hoe deed hij het nu? En zijn we bang dat hij binnenkort vertrekt?”

Door dat beleid bestaat bij bonussen „véél meer het gevaar dat individuen hun resultaten proberen op te poetsen door risico’s te nemen”, zegt de voormalige Rabo-bankier. „Het afschaffen van de variabele beloning voor de top heeft niet zoveel te maken met de zaken die de Rabobank in de problemen brachten. Die liggen meer bij mensen op de kapitaalmarktdivisie.”

De Rabobank zelf is voorlopig niet van plan om de bonussen voor de specialisten in Londen af te schaffen. Anders maken de handelaren onmiddellijk hun bureau leeg en vertrekken ze naar een concurrent, is het argument. Andere Nederlandse banken denken daar net zo over. Topman Gerrit Zalm van ABN Amro zei onlangs tegen inperking van de beloning voor zijn medewerkers in het buitenland te zijn.

    • Chris Hensen