Saoedi-Arabië voelt zich door Amerika in de steek gelaten

Saoedi-Arabië vindt dat de VS haar niet genoeg bijstaan in haar machtsstrijd in de regio.

De Saoedische koning Abdullah Foto EPA

Dat Saoedi-Arabië vorige week de zetel in de Veiligheidsraad weigerde waar het drie jaar lang voor had gelobbyd, kwam niet als een verrassing voor degenen die het land volgen. Behalve een uiting van frustratie over de machteloosheid van de Veiligheidsraad, was het ook een waarschuwing aan trouwe vriend Amerika.

De laatste maanden is de frustratie over het Amerikaanse Midden-Oosten-beleid bijna overgekookt. Saoedi-Arabië hoopte dat president Obama na de gifgasaanval in Damascus eindelijk militair zou ingrijpen in Syrië, maar hij krabbelde op het laatste moment terug. Daarna zagen de Saoedi’s met lede ogen aan hoe het charmeoffensief van hun aartsrivaal Iran door Amerika welwillend werd ontvangen. Tenslotte verminderden de VS de militaire steun aan het nieuwe Egyptische regime vanwege de bloedige aanpak van de Moslimbroederschap, die Saoedi-Arabië juist toejuichte.

De Saoedische prins Turki al-Faisal maakte het plan om het gifgasarsenaal van president Assad te ontmantelen deze week met de grond gelijk. „Het is bedacht om Obama een kans te geven terug te krabbelen en Assad te helpen zijn volk af te slachten.”

Leden van de Saoedische koninklijke familie kondigde deze week een „grote verschuiving” aan in de speciale relatie met de VS. Die relatie komt sinds de stichting van het koninkrijk in 1932 hierop neer: de VS beschermen Saoedi-Arabië, en in ruil leveren de Saoedi’s goedkope olie en kopen ze voor miljarden dollars Amerikaanse wapens. Nu de Amerikanen in de ogen van de Saoedi’s verzaken, vragen die zich af wat de waarde is van die uitruil.

Saoedi-Arabië is verwikkeld in een strijd met Iran om de macht over het Midden-Oosten. Het is een strijd van sunnieten tegen shi’ieten, Arabieren tegen Perzen. Sinds de Amerikaanse invasie in Irak in 2003, waardoor het land in handen kwam van shi’ieten, heeft Iran zijn invloed in de regio uitgebreid. In deze machtsstrijd is de oorlog in Syrië van fundamenteel belang: blijft het land in handen van Irans bondgenoot Assad, zodat het kan fungeren als doorvoerhaven van wapens naar de shi’itische beweging Hezbollah in Libanon, of valt het in handen van sunnitische rebellen?

„Riad realiseert zich dat het tijd is dat de grote Arabische landen de orde in de Arabische wereld handhaven en het infiltrerende beleid van Iran tegengaan”, schreef Nawaf Obaid van het King Faisal Center for Research and Islamic Studies in de krant Al-Monitor. „Het koninkrijk en zijn regionale bondgenoten zullen hun steun aan de Syrische rebellen vergroten en de instorting voorkomen van buurlanden als Libanon en Jordanië”

In The Wall Street Journal kondigde de Saoedische prins Bandar bin Sultan dinsdag aan dat Riad de samenwerking met de VS bij de training en bewapening van Syrische rebellen terugschroeft. En terwijl de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry de Syrische oppositie onder druk zette om deel te nemen aan een vredesconferentie, zeiden de Saoedi’s precies het tegenovergestelde tegen de salafistische rebellen die zij steunen.

Sommige analisten menen dat het niet tot een breuk zal komen omdat de relatie voor beide landen te belangrijk is. De 690 miljard dollar buitenlandse tegoeden van de Saoedische centrale bank zouden vooral zitten in Amerikaanse staatsobligaties. En vorige week bleek dat de Saoedi’s van plan zijn voor 6,8 miljard dollar 1.000 bommen en raketten van Amerika te kopen.

    • Toon Beemsterboer