Rupert, Rebekah en de zaak van de getapte telefoons

Maandag staan de eerste verdachten in de afluisterzaak van de Britse tabloid News of the World voor de rechter.

Oud-hoofdredacteur en verdachte Rebekah Brooks (rechts) met Rupert Murdoch in Londen, 2011 Foto AP

Ze worden verdacht van het kraken van voicemails, omkoping van agenten, misleiding van het publiek. Maandag staan de eerste vijf verdachten in de afluisterzaak bij de Britse tabloidkrant News of the World voor de rechter. De krant zelf bestaat inmiddels niet meer.

1Wie staan er terecht?

De voormalige top van tabloid News of the World (NotW): Rebekah Brooks (45), oud-hoofdredacteur van NotW en The Sun, en voormalig topvrouw van uitgever News International, Andy Coulson (45), oud-hoofdredacteur van NotW en oud-voorlichter van premier Cameron, Stuart Kuttner (73), oud-hoofdredacteur en -directeur en toen verantwoordelijk voor financiën en speciale projecten, en Ian Edmondson (44) en James Weatherup (57), beiden oud-chef nieuws.

2 Waarvan worden de vijf nu precies beschuldigd?

Ze worden verdacht van samenzwering met als doel de voicemails van mobiele telefoons te hacken. Dat zou tussen oktober 2000 en augustus 2006 zijn gebeurd. Er zijn zeker 829 slachtoffers, bekende en onbekende Britten. Als de vijf worden veroordeeld, kunnen zij een gevangenisstraf van maximaal twee jaar krijgen.

Brooks wordt bovendien, samen met haar echtgenoot Charlie, secretaresse Cheryl Carter en het hoofd van de bewaking van News International, verdacht van het verbergen van bewijsmateriaal in het archief van de uitgeverij. En dus het misleiden van politie en justitie. Daarop staat maximaal een levenslange celstraf, gemiddeld krijgen daders tien maanden.

Met Coulson wordt Brooks beschuldigd van ‘misconduct in public office’, bewust wanbeheer dat misleiding van het vertrouwen van het publiek als gevolg heeft. Daar staat een maximale gevangenisstraf van levenslang op.

Coulson zou ook samen met oud-koninklijk huisverslaggever Clive Goodman hebben samengezworen. Goodman en detective Glenn Mulcaire zijn de enigen die zijn veroordeeld in het afluisterschandaal, en al in 2007. Ze werden toen schuldig bevonden aan het afluisteren van de voicemailberichten van naaste medewerkers van prins William en prins Harry.

3Waarom duurde het zo lang voor deze zaak begon?

Het politieonderzoek naar het afluisteren werd na Goodman en Mulcaire gesloten. Het zou slechts gaan om één verslaggever. Begin 2011 werd een nieuw onderzoek begonnen, maar pas in de zomer van dat jaar, door een artikel in The Guardian, kwam er vaart in. Die krant onthulde dat NotW op grote schaal voicemails van bekende en minder bekende Britten had afgeluisterd, waaronder die van Milly Dowler, een vermiste en naar later bleek vermoorde tiener.

De verontwaardiging daarover was zo groot dat NotW werd opgeheven, er een parlementair onderzoek kwam, een onderzoek naar de pers, en drie verschillende politieonderzoeken: Weeting (naar afluisteren), Eleveden (omkoping van politieagenten door journalisten) en Tuleta (hacken van computers). Inmiddels zijn alleen al voor omkoping 26 journalisten opgepakt, en elf anderen.

Naast de vijf die nu terechtstaan, zijn verder Greg Miskiw, oud-chef nieuws, Neville Thurlbeck, verslaggever, en detective Mulcaire aangeklaagd. Voor hen moet nog een datum voor een rechtszaak worden geprikt.

4Wat kunnen we verwachten?

Door al die onderzoeken is al veel bekend. Met name het onderzoek naar de werkwijze van de geschreven pers, door rechter Brian Leveson, maakte duidelijk hoe groot de druk was bij de redactie van NotW (en die niet alleen) om met scoops te komen, en wat verslaggevers daarvoor over hadden. Ze kochten agenten en andere ambtenaren om, troggelden informatie af van bijvoorbeeld banken en ziekenhuizen door te bluffen en te liegen, en hackten computers.

Maar Brooks en de haren hebben, omdat het politieonderzoek liep, nooit verteld wanneer werd besloten bronnen af te luisteren, en vooral: wie dat besluit nam en of de hele redactie ervan wist. En wat wist mediamagnaat Rupert Murdoch, eigenaar van News of the World?

De vijf ontkennen dat sprake was van een samenzwering. Toen zij eerder voor een de rechter moesten verschijnen, zeiden ze bovendien dat het geen misdaad was om een voicemailbericht af te luisteren als de ontvanger dat al had gedaan.

De rechtszaak in de Old Bailey zal zeker drie maanden duren.

5Hoe gaat het ondertussen met de Britse tabloids?

Nadat het afluisterschandaal aan het licht was gekomen, hielden de meeste tabloids zich rustig. Er waren weinig grote scoops, Rupert Murdoch noemde de dag dat hij voor het Lagerhuis moest verschijnen „de meest nederige dag” van zijn leven. Hij toont nu minder berouw, bleek uit opgenomen gesprekken die voor de zomer opdoken. Murdoch noemde omkoping gerechtvaardigd en iets dat „al zeker honderd jaar” gebeurt.

De kranten zijn nog steeds voorzichtig. Dat blijkt bijvoorbeeld uit naaktfoto’s van prins Harry, die een Amerikaanse website vorige zomer publiceerde. Pas na een dag durfde The Sun het aan ze ook te plaatsen, en toen met als reden: „Als 77 procent van het land de foto’s online kan zien, is het onze plicht ze onderdeel van het nationale debat te maken”.

The Sun heeft zijn „redactionele scherpte” verloren, signaleerde onlangs Roy Greenslade, hoogleraar journalistiek aan City University in Londen, in een column in The Evening Standard. „Omdat, zo vermoed ik, de krant zijn zelfvertrouwen heeft verloren. Hij is behoedzaam. En er is een praktisch probleem: de onderbreking van de traditionele manieren van jagen op nieuws.” Er zijn bij de krant twintig redacteuren gearresteerd.

    • Titia Ketelaar