Respectloos – dat beeld van die rijke, graaiende ouderen

Ouderen liggen onder vuur. Ze zijn te rijk en doen te weinig. Pluk ze, lijkt het devies. Zie de gretigheid waarmee de ‘Generatie X’ haar ouders deels de hypotheekschuld wil laten betalen. Violet Cotterell neemt het op voor de senioren.

Er waart een opvatting door Nederland die zegt dat oude mensen te veel geld hebben en dat dit een schrijnende misstand is. Op grond daarvan is er een ‘pluk ze’-beleid tot stand gekomen dat tot nu toe alleen voor crimineel verkregen geld was weggelegd. Die opvatting berust op slecht geïnformeerd (willen) zijn. Er lijkt een collectieve afgunst te zijn opgebloeid.

Geboren in het oorlogsjaar 1941 heb ik veel van de armoede, angsten en onzekerheden uit de jaren veertig, vijftig en zestig ten volle mogen meemaken.

Het verschil in welvaart met latere generaties is gigantisch. Mijn generatie heeft hard gewerkt (veel werkuren, weinig vrije tijd), is zuinig geweest en heeft netjes gespaard. Nu wordt ons het gespaarde verweten.

Het is allerminst vreemd dat oude mensen met de in lange jaren opgebouwde spaarcenten meer bezit hebben dan jongere generaties. Zo hoort het ook. En zeker ontvangen we daar een aanvullend inkomen uit. Hoe meer hoe beter! Wees blij als kinderen hun ouders niet meer hoeven te ondersteunen.

Vergeten wordt bijna altijd dat oud zijn een grote kwetsbaarheid betekent, zowel economisch als lichamelijk en psychisch. Je weet nooit wanneer en waar je lichaam het zal begeven, en je financiële positie is niet meer te verbeteren. Het onlogische van de huidige politiek is dat die zegt te willen uitgaan van burgerlijke zelfredzaamheid (participatie), maar tegelijk oude mensen hun reserves afpakt.

Daardoor raken zij aangewezen op de publieke voorzieningen, waarop echter drastisch wordt bezuinigd. Angstaanjagend.

Zolang de gezondheid het toelaat, is het na de pensionering eindelijk oogsttijd voor ouderen. Dan zijn er rust en tijd om aan de goede dingen van het leven toe te komen. Een welverdiend pensioen, heette dat tot nu toe. Maar daar komt niets van.

Ouderen dreigen te worden gereduceerd tot een economische categorie van wie wat te halen valt. En zo komen er ‘pluk ze’-voorstellen op tafel, die grenzen aan diefstal en onfatsoen. Grote bitterheid en boosheid onder oudere mensen is het gevolg.

Velen van ons zijn de afgelopen jaren zo’n 25 procent van hun inkomen en koopkracht kwijtgeraakt. Volgend jaar komt daar nog zeker zes procent bij. Als beloning voor al dat inleveren wordt ons nagedragen dat wij schandelijk rijke oude mensen zijn die met geld smijten in schril contrast tot arme, jongere generaties.

Dat noem ik geschiedvervalsing. Die arme jongere generaties hebben hun leven lang in een voor ons, ouderen, onvoorstelbare weelde geleefd (auto's, woningen, reizen). En omdat zij dat willen blijven doen, moeten wij fors inleveren op onze pensioenen waar we contractueel recht op hebben.

Maar er moet bezuinigd worden want onze nationale schulden mogen niet naar volgende generaties worden ‘doorgeschoven’, heet het. Nog zo’n gelegenheidsargument.

Weet men nog wat onze generatie doorgeschoven kreeg? Een totaal leeggeplunderd, uitgezogen, kapotgeslagen land waarin aan letterlijk alles gebrek was. Met hard werken hebben wij het gered.

Van onze karige lonen hebben wij jarenlang zonder morren de bijdragen aan de sociaal zwakkeren afgestaan.

Dat was een kwestie van fatsoen, van opbouwen van een verzorgingsstaat waarin medemensen respectvol door de gemeenschap worden bijgestaan als zij dat nodig hebben. Helaas, dat alles wordt in alle discussies weggelaten.

Nu wij zelf oud zijn en menen ook fatsoenlijk en met respect behandeld te mogen worden, zijn laatdunkendheid en verdraaiingen aan de orde van de dag.

Deze geschiedvervalsing is gif voor de betrekkingen tussen de verschillende generaties. Generaties breng je bij elkaar door wederzijds begrip te laten ontstaan.

Het is onbestaanbaar dat de ouderen van nu zich geen zorgen zouden maken over de schrikbarende jeugdwerkloosheid. En aan de bestrijding daarvan niet het hunne zouden willen bijdragen. Maar niet op deze manier.

Het meest grievend is het respectloos vertekende beeld van egoïstische ‘rijke ouderen’: wij maken de pensioenpot leeg zodat er voor de mensen na ons niets meer over is. Wij hebben niet genoeg premie betaald, we leven te lang, we hebben vermogen bijeen gegraaid. Overheid, pak die oude generatie terug, ze zijn nu toch hulpeloos.

Is dit waar onze beschaving ons heeft gebracht?