next shopt Tonijn

Het wemelt in de winkels van de ‘verantwoorde’ producten en ‘gezonde keuzes’. Wat is het beste?

Giel Beelen over de gevolgen van zijn recordpoging radiomaken voor zijn gezondheid

Tonijn in blik, bestaat daar wel een duurzame variant van? Er bestaan veel zorgwekkende verhalen over de vissoort. Dat tonijn bijna is uitgestorven, bijvoorbeeld. Een vis die door overbevissing wordt uitgeroeid lijkt niet echt een verstandige keuze.

Die publiciteit gaat vaak over de wilde blauwvintonijn. Een bijzondere soort. Die tonijn smaakt namelijk niet als vis, maar als biefstuk. Een eigenschap die niet echt in zijn voordeel is geweest. Deze vis is door overbevissing in het wild bijna uitgestorven. Als je blauwvintonijn wilt eten, moet je in een exclusief Japans restaurant zijn, zegt Christien Absil, van stichting De Noordzee, dat zich inzet voor een beter beheer van de zee.

In de blikjes tonijn uit de supermarkt vind je vooral de gestreepte tonijn, ook wel skipjack genoemd. Deze tonijnsoort wordt – in tegenstelling tot veel van zijn soortgenoten – niet met uitsterven bedreigd.

De meeste tonijn wordt gevangen met lokvlotten. Die vlotten trekken de dieren aan. Je kunt die aantrekkingskracht vergelijken met een oase in de woestijn, zegt Absil. „De zeedieren vinden de structuur van zo’n vlot in de oceaan fijn.” Vervolgens worden de vissen gevangen met grote ringnetten, die om de gelokte scholen tonijn heen wordt getrokken. „Dat is een van de goedkoopste methodes om de vis te vangen”, zegt Absil.

De methode is echter absoluut niet duurzaam, waarschuwt ze. Lokvlotten trekken ook andere dieren aan. Bijvoorbeeld haaien en bedreigde zeeschildpadden. Ook bedreigde tonijnsoorten belanden in het net. Met de grove vangmethode worden ook die dieren gedood. Dat wordt de bijvangst genoemd.

„Als er op het blikje niet aangegeven staat dat de tonijn op een andere manier gevangen is, kun je er vanuit gaan dat het met lokvlotten en ringnetten uit het water is gevist’’, zegt Absil.

Daar komt voor de tonijn uit de Nederlandse winkels langzaam verandering in. „Fabrikanten zijn steeds opener over hun producten. Ze moeten wel.” Ze beloven beterschap door te beloven andere vismethodes te gebruiken.

Maar hoe gaat het vissen dan? En hoe herken je die duurzame blikjes?

Princes tonijnmoot in zonnebloemolie

1,97 euro per 195 gram

Op veel etiketten van ingeblikte tonijn vind je een logo waarmee de fabrikant claimt dat de dolfijnen niet het slachtoffer zijn geworden van de tonijnvisserij. Zo ook op deze verpakking. Dat is niet meer dan logisch, want in de Princes tonijnmoot zit skipjack-tonijn. De vangst daarvan levert geen extra gevaren voor dolfijnen op, omdat deze tonijnsoort los van dolfijnen zwemt, aldus het Voedingscentrum. De tonijn was dus al bij voorbaat dolfijnvriendelijk, daar heeft de fabrikant weinig moeite voor gedaan.

Absil noemt het keurmerk nep. „Het zegt helemaal niets.” Dolfijnvriendelijk betekent namelijk niet dat de vangst van de tonijn schildpadvriendelijk was, of haaivriendelijk.

Toch maakt Princes stappen in de duurzame richting. Het bedrijf werkt samen met het Earth Island Institute (EII). Dat heeft een internationaal monitoringsprogramma dat zich richt op het verminderen van de impact die tonijnvisserij heeft op dolfijnen, schildpadden, haaien en andere zeedieren.

Verminderen, inderdaad. Want de tonijn in dit blikje wordt nu nog met ringnetten gevangen. Daar komt verandering in, belooft een woordvoerder. „Onze doelstelling is om eind 2014 alle tonijn met de pole and line-methode te vangen.” Dat betekent dat de vis op een traditionele manier is gevangen. Gewoon, met een hengel. Op die manier wordt voorkomen dat er andere zeldzame dieren in de haakjes hangen. Het is de duurzaamste methode om te vissen. Maar dat is dan. Voor nu krijgt deze tonijn twee ballen.

Rio mare Tonno all’ olio di oliva

2,47 euro per 104 gram

In dit blikje zit tonijn, meldt de verpakking. Verdere uitleg ontbreekt. „De tonijn in de Rio Mare-blikjes in Nederland is skipjack”, licht de Italiaanse fabrikant toe. Dat is positief, maar er is ook wat op de Rio Mare aan te merken.

Ook deze vis wordt nog met ringnetten gevangen. En ook deze fabrikant belooft dat vissers die met die methode werken vanaf eind dit jaar geen werk meer hebben. Dan moet ook deze tonijn met de pole and line-methode worden gevangen. Rio Mare doet dus duurzame beloften. Tot deze zijn waargemaakt, krijgt ook deze tonijn twee ballen.

John West Tonijnstukken in water

2,09 euro per 102 gram

De verpakking van deze tonijn staat vol met keurmerken. Linksonder staat pole and line. De vis is dus met een hengel gevangen. De fabrikant loopt hiermee voor op de bovenstaande merken. Bovendien heeft deze John West-tonijn een MSC keurmerk. „Het belangrijkste keurmerk”, zegt Absil. MSC garandeert dat de vis uit duurzame visserij komt, die niet bijdraagt aan overbevissing. Voordat een fabrikant zo’n keurmerk krijgt, moet duidelijk zijn waar de vis in zijn leven heeft gezwommen.

Tot slotte: in het blikje zit skipjack-tonijn, de soort die niet met uitsterven wordt bedreigd. Dat maakt dit blikje de duurzaamste keuze.

    • Romy van der Poel