Merkel: afluisteren ‘is de moeite niet’

Bondskanselier Merkel toont zich verontwaardigd over de mogelijke tap van haar gsm. Maar of het veel heeft opgeleverd, betwijfelt ze.

Het politieke tumult over het afluisteren van de mobiele telefoon van bondskanselier Angela Merkel, in Duitsland de Handykrisis genoemd, escaleerde gisteren in Berlijn. In de Bondsdag kwam het gremium dat de inlichtingendiensten controleert in een spoedzitting tot de, machteloze, conclusie dat opheldering nodig is. Op korte termijn zal een parlementaire delegatie afreizen naar Washington. Chef Ronald Pofalla (CDU) van het Bundeskanzleramt, het Duitse ministerie van Algemene Zaken, verklaarde dat de regering alle uitspraken van de Amerikaanse inlichtingendienst NSA over de „afluisteraanval” op de mobiel van de bondskanselier opnieuw zal bestuderen. En dat voor het eind van dit jaar een no-spy-overeenkomst met de Amerikanen tot stand moet komen.

Gelijktijdig kwam vanuit Karlsruhe de mededeling dat de procureur-generaal bij het hoogste federale gerechtshof, onder meer belast met binnenlandse veiligheidsaangelegenheden en internationale misdaad, een onderzoek instelt naar het mogelijke afluisteren van de bondskanselier.

De politici van de christen-democratische CDU/CSU en van de sociaal-democratische SPD, die woensdag begonnen aan coalitiebesprekingen, lieten weten dat databescherming ten gevolge van de Handykrisis hoog op de agenda staat. En de minister van Binnenlandse zaken Hans-Peter Friedrich (CSU) eiste in de boulevardkrant Bild excuses van de Amerikanen. Zijn collega Guido Westerwelle (FDP) van Buitenlandse Zaken, riep de Amerikaanse ambassadeur op het matje. Hij zei na afloop dat „het afluisteren van nabije bondgenoten op geen enkele manier acceptabel is en gewoon niet hoort.” Er aanwijzingen zijn dat Merkel vanuit de zwaar beveiligde Amerikaanse ambassade naast de Brandenburger Tor in de gaten gehouden wordt.

Merkel zelf doet aan alle opwinding niet mee. Zij deëscaleerde de ergste heisa in eigen land gisteren op de Europese top in Brussel. Ze zorgde er wel voor dat het onderwerp meteen hoog op de agenda kwam, en dat ze later met de Franse president Francois Hollande naar Washington zal reizen, om de kwestie met de Amerikaanse president Barack Obama te bespreken. Maar publiekelijk ging haar verontwaardiging niet verder dan de uitspraak „Dit doe je niet onder vrienden.” Dat was de standaardformulering die zij ook al hanteerde toen de NSA-affaire in het begin van de zomer losbarstte. Toen bracht de Amerikaanse klokkenluider Edward Snowden het nieuws dat de Amerikaanse inlichtingendienst de communicatie van miljoenen Duitsers op internet in de gaten houdt.

Voor de zekerheid voegde de bondskanselier er ook aan toe dat het niet om haarzelf ging, maar om alle Duitse burgers. Van de kant van de Duitse Groenen is haar verweten dat Merkel afgelopen zomer, toen het om de Duitse burgers, ging nogal lauwtjes had gereageerd, terwijl ze nu het om haar eigen mobieltje gaat meteen hoogstpersoonlijk het Witte Huis belde.

Tegen de pers zei Merkel dat zij voor „alle staatspolitieke relevante communicatie vaste versleutelde telefoonverbindingen gebruikt”. En als ze niet op haar kantoor is hanteert ze „Kryptohandys”, speciale mobiele telefoons met encryptie. Maar daarnaast maakt Merkel, die je nooit ziet bellen maar die wel vaak zit te sms'en, gebruik van haar oude mobieltje, dat ze sinds 2005 heeft. En daarvan zei Merkel dat het eigenlijk niet de moeite waard is om haar af te luisteren. „Iedereen die mij opbelt krijgt altijd hetzelfde te horen.”

De bondskanselier voert, zoals vaker, een balanceeract uit. Ten behoeve van het oproer in eigen land toont ze genoeg verontwaardiging om te laten zien dat ze de boodschap begrepen heeft. Maar ze wil de Amerikanen ook niet schofferen met het oog op de grote economische belangen die gekoppeld zijn aan de befaamde ‘Duits-Amerikaanse vriendschap’ – de VS zijn de belangrijkste handelspartner van Duitsland.

    • Frank Vermeulen