Elke deal kostte de corporatie geld

De Bredase woningcorporatie Laurentius is de afgelopen jaren voor tientallen miljoenen opgelicht, blijkt uit onderzoek. Directeuren, president-commissaris en projectontwikkelaar maakten gemene zaak. Tegen hen is aangifte gedaan.

Robert Hein Broekhuijsen

Er zat een patroon in de deals die de Bredase woningcorporatie Laurentius sloot met projectontwikkelaar Nieuwe Borg uit het Limburgse Roosteren. Nieuwe Borg werd er telkens beter van, Laurentius liep het risico en betaalde de rekening.

Dat blijkt uit vertrouwelijke rapportages opgesteld door Ivy Advocaten uit Amsterdam, in opdracht van Laurentius. Het advocatenkantoor beoordeelde het speurwerk van twee externe onderzoeksbureaus naar bouwprojecten in Noord-Brabant en Limburg.

Met de verdenkingen tegen Nieuwe Borg belandt het onderzoek rond Laurentius in de vastgoedkringen uit een ander corruptieonderzoek in Zuid-Nederland, dat rond ex-wethouder en ex-senator Jos van Rey uit Roermond.

Grootaandeelhouder van Nieuwe Borg is Peter Siebers. Hij is een voormalig directeur van de Roermondse woningcorporatie Wonen Roer en Maas, en oud-compagnon van de Roermondse projectontwikkelaar Piet van Pol. Deze ontwikkelaar zou Van Rey hebben omgekocht. De wethouder zou Van Pol bevoordeeld hebben bij bouwprojecten.

Laurentius was ook actief in Roermond. Bij een van die projecten, de bouw van 194 appartementen en 554 parkeerplekken bij het station, zou niet alleen Laurentius maar ook de gemeente gedupeerd zijn. Ivy Advocaten: „Naar het zich laat aanzien heeft zowel Laurentius als de gemeente Roermond betaald voor de bouw van de gehele parkeergarage, waarbij de betalingen elkaar mogelijk (deels) overlappen.” De schade voor de gemeente kan oplopen tot 1,8 miljoen.

Laurentius deed vanaf 2006 zaken met Nieuwe Borg. Het grootste project was de bouw van het appartementen- en winkelcomplex Willemskwartier in Tilburg, van pakweg 100 miljoen euro. Tussen partijen vond een groot aantal ingewikkelde transacties plaats waarvan „de zakelijke logica niet aanwezig is”, aldus de rapportage. Dit leidde ertoe dat „Nieuwe Borg steeds meer geld van Laurentius heeft kunnen verkrijgen door met steeds gewijzigde plannen en steeds duurdere aanbiedingen te komen.”

Volstrekt onbegrijpelijk

Overeenkomsten werden telkens in het voordeel van Nieuwe Borg aangepast. Laurentius trad op als financier van Nieuwe Borg, hoewel corporaties niet als bankier mogen optreden. Nieuwe Borg verstrekte ook „onjuiste informatie” aan Laurentius over de medewerking van de gemeente Tilburg. Die zou het hele bouwplan steunen, wat niet waar was. Laurentius betaalde onder meer 6 miljoen euro aan Nieuwe Borg voor een stuk grond waarvoor Nieuwe Borg al was betaald.

De totale schade voor de corporatie beloopt tientallen miljoenen euro’s. Alleen al op de grondwaarde van het Tilburgse Willemskwartier boekte Laurentius in 2011 ruim 30 miljoen euro verlies.

Hoe kon dit gebeuren? De conclusie van advocatenkantoor Ivy luidt dat Walter V., de directeur-bestuurder van Laurentius, meer oog had voor de belangen van Nieuwe Borg dan voor de belangen van zijn eigen corporatie. „Geredeneerd vanuit de belangen van Laurentius is het handelen van de heer V. ook overigens volstrekt onbegrijpelijk”, staat in de rapportage. „In feite sloot Laurentius telkens overeenkomsten met Nieuwe Borg die vooral gunstig waren voor Nieuwe Borg maar (erg) ongunstig voor Laurentius. Het handelen van de heer V. namens Laurentius heeft telkens alleen in het voordeel van Nieuwe Borg uitgepakt. (…) Gezien de beschuldigingen van omkoping in het onderzoek van het OM tegen de heer V. en de onverklaarbaarheid van zijn handelen in dit project, zou in dit verband bij hem ook aan dit soort delicten kunnen worden gedacht.”

Tussen de regels door spreekt in de rapportages de verbazing van de onderzoekers die de transacties minutieus ontrafelden. Ze laten zien hoe de corporatie in elk project het gelag betaalde. Zoals in het centrumplan in de gemeente Gilze, dat nog voltooid moet worden. De rapportage: „Het resultaat aan het einde van de rit is dat Laurentius alleen de eigendom van circa de helft van de grond bezit, grond waarop geen bouwbestemming rust. Laurentius heeft dan wel in totaal 7,5 miljoen euro voorgefinancierd, 1,5 miljoen euro aan rente te vorderen en alle zekerheden die zij ooit had of had bedongen heeft zij prijsgegeven.”

De conclusie luidt dat Walter V. samen met Nieuwe Borg zijn eigen corporatie heeft opgelicht. Collega-directeur Joop Peijen zou meegeholpen hebben.

Dubieuze abc’tjes

In het dossier Villa Vrijstaete (25 appartementen en een parkeergarage in Roermond) worden ook verwijten gemaakt aan Laurentius’ toenmalige president-commissaris, Jolanda Roelen. Ze was dit sinds 1997, en tegelijk notaris. De honderden woningen die Laurentius verkocht, maar ook dubieuze abc’tjes (waarbij grond of panden snel voor meer geld werden doorverkocht), passeerden bij haar kantoor. Hoe verdacht transacties ook waren, het verleende medewerking. Het gerechtshof in Amsterdam vond de vermenging van toezichthoudende en financiële belangen „ernstig” en gaf Roelen in maart 2010 een berisping. Daarna stapte ze op bij Laurentius.

Om de transactie met Nieuwe Borg in Roermond door te laten gaan, schreef Roelen als president-commissaris in november 2009 een brief waaruit moest blijken dat aan alle voorwaarden van de raad van commissarissen was voldaan. Dat was echter niet zo, blijkt uit de rapportage.

De inhoud van de brief laat zien „dat Roelen heeft geweten dat zij bewust een onwaarheid heeft opgeschreven. (…) Dit leidt tot de conclusie dat mevrouw Roelen als verdachte moet worden gezien van het delict valsheid in geschrifte. Omdat zij zelf notaris is, zal zij het belang van de brief hebben begrepen.” Roelen nam vorige maand afscheid van haar kantoor in Prinsenbeek. Ze wil niet reageren.

Ook is aangifte gedaan tegen het Eindhovense architectenbureau Van Aken, wegens omkoping. Van Aken werd op voorspraak van de directeur-bestuurder bij projecten naar voren geschoven. Volgens Ivy Advocaten zijn in het strafrechtelijk onderzoek tegen de directeur-bestuurder aanwijzingen gevonden voor betalingen van Van Aken aan Walter V. Woordvoerder Jan Neggers van Van Aken ontkent dit. „Wij hebben Walter V. nooit betaald.”

Directeur Ruud Potten van Nieuwe Borg meldde vorige maand op de internetsite WijLimburg nog dat het forensisch onderzoek van Laurentius zijn bedrijf „volledig” heeft vrijgepleit. „In het geval van Nieuwe Borg is er helemaal niets gebeurd wat niet zou mogen.” Hoe valt dat te rijmen met de inhoud van de rapportages?

Potten: „Geen commentaar.”

Reacties: onderzoek@nrc.nl

    • Joep Dohmen