EU eist garanties van VS

De Europese regeringsleiders eisen nog voor het einde van het jaar harde toezeggingen van de Verenigde Staten over de wijze waarop hun inlichtingendiensten informatie vergaren. Dit moet een eind maken aan het „geschonden vertrouwen” dat volgens Europa tussen de bondgenoten is ontstaan na de aanhoudende onthullingen over het massaal tappen van telefoons door de Amerikanen.

Voor het eerst sinds de Irak-oorlog van 2003 staan Europese landen en de VS zo fel tegenover elkaar. Het afluisterschandaal stond aanvankelijk niet op de agenda van de Europese top in Brussel, maar domineerde gisteren en vannacht een belangrijk deel van de vergadering.

Deze week werd bekend dat de Amerikaanse inlichtingendienst NSA mogelijk jarenlang de mobiele telefoon van de Duitse bondskanselier Angela Merkel heeft afgetapt. Gisteren kwam daar de onthulling bij dat de Amerikanen sinds 2006 de telefoons van 35 wereldleiders hebben afgeluisterd. Ook deze informatie is afkomstig van de Amerikaanse klokkenluider Edward Snowden. Hij beschikt over een memo waarin de NSA zijn „klanten”, zoals het Witte Huis, het Pentagon en het ministerie van Buitenlandse Zaken, oproept hun telefoonlijsten met de dienst te delen.

Na afloop van de eerste dag van de tweedaagse top maakten Frankrijk en Duitsland vannacht bekend dat zij met de Verenigde Staten willen praten over het opstellen van gedragsregels voor inlichtingendiensten. Dat initiatief werd niet meteen door alle Europese lidstaten gesteund. Wel vonden alle lidstaten dat de werkgroep die na de eerste onthullingen van Snowden werd ingesteld nieuw elan moet krijgen. Die is „onvoldoende serieus genomen” door de VS, zei premier Rutte.