Achtergrond Hoe kan een regeringsleider zich beschermen tegen taps?

Verslaggever

Niet alleen de Verenigde Staten houden zich bezig met aftappen en afluisteren. Britse inlichtingendienst GCHQ tapt sinds begin vorig jaar tweehonderd internationale glasvezelkabels af. De VS, Groot-Brittannië, Canada, Australië en Nieuw-Zeeland onderschepten samen wereldwijde communicatie via de lucht met Echelon, een afluistersysteem dat eind vorige eeuw werd onthuld. En ook Nederland tapt telefoons af van buitenlandse mogendheden. In 2010 bijvoorbeeld die van de Iraanse ambassadeur, om informatie over Nederlanders in Iran te verkrijgen. Dat was volgens bronnen bij de Nederlandse veiligheidsdienst „niet uniek”.

Regeringen weten dus heel goed dat ze hun communicatie extra moeten afschermen. Hoe doen – of misschien beter: proberen – ze dat?

Een van de bijnamen van Angela Merkel is ‘die Handy-Kanzlerin’. Dat betekent zoveel als: de mobiele bondskanselier; handy is in Duitsland het woord voor mobieltje. Gevraagd naar hoe Sarkozy en Merkel met elkaar communiceerden tijdens een Europese top in Brussel in 2008 antwoordde Sarkozy volgens The Guardian: „We bellen en sms’en elkaar met onze mobieltjes.” Op dat moment gebruikte Merkel een Nokia, uitgerust met een encryptietechnologie van het Duitse bedrijf Secusmart. Ook haar ministers en adviseurs werden ermee uitgerust, weet The Guardian.

Blackberry met encryptiesim

Afgelopen maart kreeg Merkel een nieuwe telefoon. Het nieuwste model Blackberry, uiteraard weer met Secusmart-technologie. Die bestaat uit een kaartje ter grootte van een micro-sd, een klein simkaartje, die in de telefoon kan worden gestoken. Gesprekken, tekstberichten en andere gegevens worden dan voorzien van encryptie. Ook controleert het kaartje de echtheid van de afzender. Het bedrijf noemt de Blackberry met deze Secusmart-software vol trots de ‘German Chancellor Phone’.

Het was niet deze telefoon die werd afgeluisterd, laat het bedrijf weten. Vermoedelijk was het Merkels partijtelefoon. Ze gebruikt verschillende mobiele telefoons voor verschillende doeleinden.

De technologie van Secusmart wordt door bijna alle Duitse ministeries gebruikt. Ook de NAVO en de EU hebben de technologie op hun lijsten ‘approved technology’ staan, schrijft het bedrijf in een persverklaring.

Maar de ‘Tiger’ is nog beter

Hoogstwaarschijnlijk gebruiken ook Nederlandse ministeries technologie van Secusmart. De AIVD laat weten dat zij vanuit een of meerdere ministeries het verzoek hebben gekregen om na te gaan of de technologie van Secusmart veilig genoeg is voor vertrouwelijke gesprekken op departementaal niveau. Ja, het is veilig, oordeelde de AIVD. Die goedkeuring gaf zij ook af voor de Phanton-technologie van communicatiebeveiligingsbedrijf Sectra. Voor communicatie die nog een stapje gevoeliger is, niveau staatsgeheim, is de mobiele telefoon Tiger, ook van Sectra, door de AIVD goedgekeurd.

De kans is groot dat een van deze technologieën ook de telefoongesprekken van premier Rutte beschermt. Maar welke dan precies, kan de AIVD niet zeggen. De AIVD verzorgt alleen een advies, over het daadwerkelijke gebruik gaat de veiligheidsdienst niet. De woordvoerder van Rutte laat weten geen mededelingen te doen over veiligheidskwesties. Zelfs over welke telefoon Rutte gebruikt, hield hij zijn lippen stijf op elkaar.

    • Laura Wismans