Rabo handhaaft bonussen in The City

De boete die de Rabobank riskeert wegens manipulatie van rente legt lacune in het bonusbeleid van de bank bloot.

Het werd pijnlijk duidelijk door de onthulling deze week over de enorme boete die Rabobank boven het hoofd hangt wegens de Libor-affaire. Bij Rabo mogen ze dan net de bonussen voor de top hebben afgeschaft, schandalen zoals Libor worden aangericht door medewerkers die vaak wél nog steeds een bonus ontvangen.

Toen Rabobank vorige week de aankondiging deed, leek het erop dat zij – geheel vrijwillig – de eerste ‘bonusvrije’ bank van Nederland werd. Voor de rest van het personeel was de variabele beloning al afgeschaft. Maar er bleven toch nog zo’n 200 medewerkers over die wel nog steeds een bonus kregen. „Specialisten”, zoals Rabobank ze noemt. Het gaat om onder meer IT’ers en handelaren op het hoofdkantoor in Utrecht.

Maar het gaat ook om de tophandelaren van de bank in Londen, het Europese zenuwcentrum van de financiële sector. De snelle jongens en (heel soms) meisjes die met een paar gedurfde transacties miljoenen voor de bank kunnen verdienen. Precies het soort medewerkers dat ook een cruciale rol speelde in de Libor-affaire.

In de Libor-zaak draait het om het manipuleren door bankmedewerkers van een belangrijk internationaal rentetarief, dat wordt gebruikt als basis voor spaar- en hypotheekrentes. Handelaren van Rabo in Londen spanden samen met medewerkers die die rente hielpen berekenen, om daar samen aan te verdienen. Voor die Londense handelaren blijven de bonussen gehandhaafd. Rabobank zit nog altijd in het panel van zestien grote banken dat de Libor-rente dagelijks vaststelt.

Het is moeilijk te zeggen of de bonussen ook in de Libor-zaak een doorslaggevende rol speelden. Maar voormalig Rabo-handelaar Paul Robson, een van de hoofdverdachten, ontving ze wel. Zijn handelen gaat de bank nu misschien wel 720 miljoen euro kosten, zoals de Financial Times meldde.

Dat roept de vraag op of het niet effectiever is als de bonussen vooral ook in The City wordt aangepakt. En niet alleen door Rabo, maar door financiële instellingen in het algemeen. Een paar van de grootste schandalen van de afgelopen jaren werd veroorzaakt door bankiers in deze stad. Jerome Kerviel, Kweku Adoboli, Bruno Iksel alias de Londense Walvis, Nick Leeson – zij waren allemaal handelaren uit Londen die grote risico’s namen. En forse prikkels kregen om dat te doen.

Paul Frentrop, oud-journalist en nu hoogleraar ‘corporate governance’ aan Nyenrode, vindt dat Rabo zich op de verkeerde dingen concentreert. „Er is nog nooit een causale relatie aangetoond tussen bonussen voor de top en het nemen van grote risico’s. Variabele beloningen voor handelaren zijn daarentegen wel riskant.”

Een ex-bankier van Rabo die anoniem wil blijven vindt ook dat bonussen niet genoeg worden aangepakt waar zij het meeste kwaad doen. Hij zegt dat dit komt door de manier waarop bonussen worden toegekend.

Variabele beloningen voor de top worden uitbetaald als concrete doelstellingen zijn gerealiseerd, zegt hij. „Maar de bonussen voor de handelaren worden daarentegen volstrekt willekeurig toebedeeld. De afdelingschef van de handelaren onderhandelt met de directie over hoe groot zijn bonuspot is voor het jaar. Vervolgens verdeelt hij die onder zijn handelaren op basis van vragen als: Wat kreeg hij vorig jaar? Hoe deed hij het nu? En zijn we bang dat hij binnenkort vertrekt?”

Door dat beleid bestaat bij bonussen „véél meer het gevaar dat individuen hun resultaten proberen op te poetsen door risico’s te nemen”, zegt de voormalige Rabo-bankier. „Het afschaffen van de variabele beloning voor de top heeft niet zo veel te maken met de zaken waarmee Rabo de afgelopen jaren in de problemen is gekomen. Die liggen veel meer bij mensen op de kapitaalmarktdivisie.”

De Rabo zelf is voorlopig niet van plan om de bonussen voor de specialisten in Londen af te schaffen. Anders maken de handelaren onmiddellijk hun bureau leeg en vertrekken ze naar een concurrent, is het argument. Andere Nederlandse banken denken daar net zo over. Topman Gerrit Zalm van ABN Amro zei onlangs tegen inperking van de beloning voor zijn medewerkers in het buitenland te zijn.

Maar er zal vermoedelijk wel wat gaan veranderen. Op Europees niveau wordt volgend jaar een wet van kracht die de bonussen maximeert op 100 procent van het vaste salaris. Die wet is vooral bedoeld voor bankiers in Londen. Maar tegelijk: diezelfde bankiers hebben die wet behoorlijk afgezwakt met een felle lobby. Inmiddels zijn uitzonderingen toegestaan waarbij bonussen van 200 procent uitbetaald kunnen worden.

Sinds gisteren is ook duidelijk dat als de bonus pas na vijf jaar uitbetaald wordt, er ook nog een correctie voor onder meer inflatie bij kan komen. Daarmee komt de maximale bonus alsnog op 2,5 keer het vaste salaris.

    • Chris Hensen