Neelie Kroes wil met Europa terugvechten

Europese leiders buigen zich vandaag over versterking van de telecomsector. Loopt eurocom- missaris Kroes te hard van stapel?

Als het de bedoeling was om telecombedrijven op de kast te jagen dan is dat gelukt. Het in september gepresenteerde plan van Europees commissaris Neelie Kroes om de sterk langs nationale grenzen gefragmenteerde Europese telecomsector om te vormen tot één markt leidt al maanden tot tandengeknars.

Vandaag en morgen buigen regeringsleiders, in Brussel bijeen voor een Europese top, zich erover. En ook zij staan niet te trappelen, blijkt uit een rondgang langs EU-ambassades. „Alle lidstaten worstelen met dit plan”, zegt een diplomaat.

ETNO, dat in Brussel de telecombranche vertegenwoordigt, laat weten dat „de analyse van Kroes klopt”: Europese telecombedrijven, ooit maatgevend in de wereld, zijn verworden tot overnameprooien – zie Nokia, KPN of Telekom Austria. Dat Europa zich het door Japanse, Zuid-Koreaanse en Amerikaanse bedrijven gedomineerde internettijdperk weer in moet vechten en dat vereenvoudigde, want geharmoniseerde Europese regels daarbij helpen – daarover is iedereen het wel eens.

Maar gaan we niet wat te snel?

Kroes heeft haast. Volgend jaar mei zijn er verkiezingen en treden een nieuw Europees Parlement en een nieuwe Europese Commissie aan. Voor die tijd moet het wetgevende proces zijn afgerond, anders dreigt uitstel. „De vraag is”, zegt Kroes, „of we ons dat kunnen permitteren.” Een retorische vraag, wat haar betreft: de telecomsector moet niet die van de banken achternagaan en wachten tot een zware crisis alle problemen in één klap blootlegt en – pijnlijk – ingrijpen onvermijdelijk maakt.

Als het aan Kroes ligt hoeven bedrijven die de Europese telecommarkt op willen zich niet 28, maar nog maar één keer aan te melden bij een telecomtoezichthouder. Kroes wil ook dat de verkoop van frequenties wordt gecoördineerd, door in lidstaten ongeveer tegelijkertijd veilingen te houden, als medicijn tegen ‘veilingkoorts’: bedrijven die in het ene land overbieden hebben daarna geen geld meer voor frequenties in het land daarnaast.

Ook onderdeel van Kroes’ plan: afschaffing van roaming, het tarief dat je betaalt als je naar het buitenland gaat, volgens Kroes een schandvlek op de interne markt, maar tevens een van de laatste melkkoeien van meer traditionele telecombedrijven.

Doel van al deze maatregelen: telecombedrijven dwingen zichzelf opnieuw uit te vinden. Denk Europees, neem afscheid van archaïsche bedrijfsmodellen, omarm innovatie en, vooral: doe dat snel. Dat is niet alleen een kwestie van economische groei, maar ook van geopolitiek: elke nieuwe onthulling in het NSA-spionageschandaal maakt pijnlijk duidelijk dat Europa op het gebied van telecom, internet en ICT niet de lakens uitdeelt. De eurocommissaris noemde klokkenluider Edward Snowden vorige week niet voor niets „behulpzaam” bij het bereiken van haar doelen.

Maar de snelheid waarmee de Commissie handelt, stuit op verzet. Neem roaming: de vorige verordening, die bedrijven dwingt om hun netwerken open te stellen voor andere aanbieders, is een jaar oud, de invoering ervan is in volle gang, bedrijven doen investeringen, en dan komen er al nieuwe regels? Het agentschap van Europese toezichthouders, Berec, waarschuwde vorige week voor het verlammende effect van „juridische onzekerheid”.

Lidstaten staan bovendien terughoudend tegenover het, in de woorden van een diplomaat, „Europeaniseren” van de lucratieve nationale frequentieveilingen. Andere landen, waaronder Finland, vrezen weer dat hun kleinere, maar naar alle tevredenheid functionerende telecombedrijven worden weggedrukt door grote, minder klantvriendelijke spelers, als grensoverschrijdend ondernemen te gemakkelijk wordt gemaakt.

Berec vindt dat de Europese Commissie overdrijft: zo erg loopt Europa ook weer niet achter. Gemiddelde downloadsnelheden zijn „significant hoger dan in de VS” en de markt is niet zo gefragmenteerd als gesuggereerd: de vier grootste aanbieders van mobiele telefonie bezitten meer dan 60 procent van de markt. Bovendien zegt het agentschap dat de bij nieuwe wetten gebruikelijke consultatie met marktpartijen niet heeft plaatsgevonden, een ook onder diplomaten veelgehoorde klacht.

Een woordvoerder van Kroes verwerpt stellig dat er geen overleg is geweest. Er wordt al jaren gepraat, maar dit heeft te weinig opgeleverd. En aangezien de regelgeving tot nu toe niet tot gewenste gedragsverandering heeft geleid, is het tijd voor zwaarder geschut.

De komende dagen moet blijken of Kroes voldoende steun heeft. Dat de in Brussel verzamelde regeringsleiders het plan zullen omarmen staat buiten kijf, maar uit de bewoordingen waarin ze dit doen zal blijken of ze ook haast hebben of er nog een nachtje over willen slapen.

    • Stéphane Alonso