Er is geen partij. Dat is het probleem

Opnieuw pleit een PVV-Kamerlid voor democratie en openheid in de eigen partij Louis Bontes is geen back bencher, maar was campagnemanager en penningmeester

politiek redacteur

Vorige week vroeg Louis Bontes het woord tijdens de wekelijkse fractievergadering van de PVV. „Ik zit met mijn hoofd tussen de deur. Het voelt niet goed, ik wil niet langer gevangen zitten.” Hij kon, zo zei hij tegen Geert Wilders en de rest van de fractie, niet langer penningmeester van het fractiebestuur zijn. Nu was er weer zonder dat hij het wist 7.000 euro van de fractie uitgegeven, aan de recente PVV-demonstratie op het Malieveld. Voor zulke ongecontroleerde uitgaven wilde hij niet langer verantwoordelijk zijn.

Na zijn mededeling was het stil. Zoals het altijd stil is bij de PVV, op de schaarse momenten dat er openlijk kritiek is op Wilders. Later, op de ingelaste vergadering van het fractiebestuur, vertelde het Kamerlid dat dit voor hem de druppel was, maar dat hij al langer vond dat dingen anders moesten. Wilders, Martin Bosma en Fleur Agema sputterden wat tegen.

Maar op zijn zorgen gingen zij niet in, vertelt Bontes nu. Alleen met een enkele collega heeft hij er nog contact over gehad. Hun namen noemt hij niet. „Ik zeg niet dat ze bang zijn, maar ze zijn wel voorzichtig. Het klinkt misschien flauw, maar ik moet ze beschermen. Zo werkt het wel, in dit systeem. Mensen durven niet vrijuit te spreken.”

Bontes is een belangrijke man binnen de PVV. Bij de verkiezingen stond hij vijfde op de lijst. Toen Wilders met VVD en CDA onderhandelde in het Catshuis, leidde Bontes de fractie. Tot vorige week was hij penningmeester van het vierkoppige fractiebestuur en penningmeester van het stichtingsbestuur van de PVV, dat formeel werkgever is van alle fractiemedewerkers. Bontes was dus verantwoordelijk voor alle geldstromen binnen de PVV. Maar juist dat laatste was het probleem. Bontes had namelijk geen overzicht over de besteding van dat geld. Dat had alleen Wilders.

Er waren vorig jaar al problemen. De accountant van de Tweede Kamer had de PVV-subsidie gekort toen er enkele duizenden euro’s fractiegeld waren uitgegeven aan campagneactiviteiten voor de gemeenteraadsverkiezingen in Almere. Nu dreigde een nieuwe tegenvaller. De PVV had 20.000 euro besteed aan haar „verzetstour”.

Aan zulke partijzaken mag de PVV geen subsidiegeld voor de fractie besteden. Dat moet de beweging uit eigen zak betalen, in het geval van de PVV uit een potje van anonieme donateurs. Maar dat potje is het exclusieve privilege van Wilders. En die bleef campagnes van het fractiegeld betalen, zegt Bontes.

Het gedoe met geld was voor hem reden uit het fractiebestuur te stappen. Maar zijn onvrede is ouder en reikt verder dan alleen de geldzaken.

Waarom zoekt u de publiciteit?

„Dat heb ik niet gedaan. Mijn opstappen uit het fractiebestuur lekte uit. Journalisten gingen bellen en ik had mij voorgenomen: als ze komen, ga ik er niet omheen draaien. Mensen zien dit als een gecoördineerde campagne, alsof ik Geert verraad. Dat is absoluut niet zo. Dit is buiten mijn schuld op straat komen te liggen. Ik heb juist goede bedoelingen. Ik wil de partij steviger maken, transparanter.”

Wat zit u dwars?

„Ik vind het principieel onjuist dat één man de totale macht heeft. Over wezenlijke dingen wordt bij ons nooit gesproken. Hoe zien we de toekomst, hoe besluiten we dingen? Geert doet mededelingen. Zoals over het besluit om alleen in de gemeenten Almere en Den Haag aan de raadsverkiezingen mee te doen. Of over de Europese samenwerking met andere partijen. Over strategische vraagstukken is geen discussie mogelijk. Als je wat zegt, word je bedankt voor je input. En dat is het dan.”

Zijn Kamerleden bang?

„Het is geen prettige omgeving. Mensen durven niet te zeggen wat ze denken, omdat ze afhankelijk zijn van één man. Daarom praten ze niet met elkaar over gevoelige zaken, je weet nooit hoe het bij Geert komt. Hij gaat over de kandidatenlijst, dus hij bepaalt of je nog werk hebt na de volgende verkiezingen. PVV’ers zijn bang om laag of niet op te lijst te komen. Het is moeilijk voor ons om aan de bak te komen na de politiek, werkgevers zitten niet te wachten op mensen met controversiële standpunten. Geert houdt die afhankelijkheidsrelatie in stand.”

Wie neemt de belangrijke besluiten?

„Over inhoudelijke besluiten die de fractie aangaan – welke moties dienen we in, aan welke voorstellen van andere partijen werken we mee – kunnen we meepraten. Maar uiteindelijk beslist Geert over álles: moties, Kamervragen, tv-optredens, echt alles.”

Wat bespreekt het fractiebestuur?

„We hebben in twee jaar tijd maar drie vergaderingen gehad. Ik heb me wel afgevraagd wat ik daar in godsnaam deed. We overleggen niet, ik moet tekenen voor dubieuze uitgaven. Mijn rol is zó marginaal, eigenlijk is er helemaal geen fractiebestuur.”

Dat klinkt onwerkbaar.

„Eigenlijk is er geen partij. Dat is de kern van het probleem. De fracties in het land zijn niet met elkaar verbonden. Het is los zand. Dat vinden mensen daar ook een probleem. Ik heb wel tegen Geert gezegd: maak het wat soepeler allemaal.”

Waarom doet hij dat niet?

„Ik denk dat sommige mensen het prettiger vinden als ze volledige controle hebben. Hij is bang dat mensen lid worden van de partij om een hele andere koers in te zetten. Nu kan hij doen en zeggen wat hij wil. Straks komt een figuur uit de Achterhoek of Rotterdam vertellen wat wel en niet kan. Stel je voor dat leden opeens niet uit de eurozone willen.

„Ik begrijp dat wel. Maar het is niet alleen Geerts partij, het is ook de partij van zijn kiezers. Het is ook mijn partij. Sommige fractiegenoten zeggen: wat fantastisch van Geert, dankzij hem zitten we hier, mogen we dit doen. Dan zeg ik: ‘Doe effe normaal!’ Ik heb een goede baan opgegeven om te helpen de partij sterk te maken. Ik heb als politieagent letterlijk onder vuur gelegen, heb wel eens zelf moeten schieten. Ik heb mij in levensgevaarlijke situaties alleen moeten redden. En dan zou ik nu jarenlang zeggen ‘dank je wel dat ik hier mag zijn’? Ik zal nooit een lakei zijn, nooit.”

Wat wilt u?

„Als Geert morgen beslist permanent boeken te schrijven of lezingen te geven in de VS, is het over en uit met de PVV. We moeten veranderen, een volwassen partij worden en het gesloten karakter doorbreken. Alleen dan worden we een stabiele volkspartij. En we moeten een ledenpartij worden, om de financiële positie te verbeteren.

„Ik geef dit niet zo makkelijk op. Ik ben niet van plan uit de fractie te stappen of een eigen partij op te richten. Schrijf dat maar op. Ik ga niet op ramkoers liggen.”

Dit is toch een ramkoers?

„Je moet eens kunnen zeggen: dit heeft een aantal jaar gewerkt, nu gaan we naar fase twee.”

Wilders gaat dit natuurlijk nooit zomaar toestaan.

„Ik ben wel bang dat het doodloopt, dat Geert gewoon nee zegt. Alleen hijzelf kan het openbreken, leden toestaan, de partij zo laten groeien. Ik moet hem onder druk zetten.”

Hoe zorgt u daarvoor?

„Ik wil bij PVV’ers in de provincies en bij de gemeenten medestanders verzamelen. Ik wil proberen de achterban te mobiliseren. Ik zal ze zeggen: wil je over tien jaar nog op de PVV kunnen stemmen, dan moet dit gebeuren. Als kiezers hem massaal gaan mailen, daar is hij gevoelig voor.”

    • Derk Stokmans