Deze bisschopswoning gaat de paus echt veel te ver

Paus Franciscus onthief bisschop Tebartz gisteren tijdelijk uit zijn functie De Duitse bisschop kwam in opspraak door een dure verbouwing Franciscus schrikt niet terug voor stevige ingrepen

Redacteur Europa

„De ontmoeting is erg bemoedigend geweest’’, schreef Franz-Peter Tebartz-van Elst, de bisschop van het Duitse Limburg, maandag nog op de site van zijn bisdom, nadat hij de paus had gesproken.

Maar de ‘luxe’ bisschop, zoals de Duitse media hem noemen, moet de bui hebben zien hangen. Hij moest acht dagen wachten voordat paus Franciscus hem wilde ontvangen. Die ochtend nog, had de paus in zijn preek gewaarschuwd voor het najagen van materiële goederen.

En het korte communiqué waarmee het Vaticaan gisteren duidelijk maakte dat Tebartz is weggestuurd, liet aan duidelijkheid niets te wensen over. „In het bisdom is een situatie ontstaan waarin bisschop Franz-Peter Tebartz-van Elst op het moment niet kan doorgaan met het vervullen van zijn episcopale functies.”

Het is niet het zwaarste geschut dat in stelling is gebracht tegen Tebartz. Een paus kan een bisschop niet zijn rang en titel afnemen, maar kan hem in de praktijk wel dwingen ontslag te nemen. Dat is in juli ook gebeurd met twee Sloveense bisschoppen die zich schuldig hadden gemaakt aan financieel wanbeleid.

Badkuip van 15.000 euro

Zo ver heeft de paus niet of nog niet willen gaan. Maar dat hij de zaak hoog opneemt, werd begin september al duidelijk. Toen kwam „broederlijk bezoek’’ uit het Vaticaan poolshoogte nemen bij de 53-jarige bisschop. Dat was nog voor de mediastorm echt losbarstte over de uit de hand gelopen verbouwkosten van zijn residentie. Een commissie van de Duitse bisschoppenconferentie gaat nu na hoe het precies is gegaan, die verbouwing.

Een kerkbestuurder die in weelde leeft en een badkuip van 15.000 euro met een speciale hoofdsteun wil laten neerzetten, dat is precies het beeld waar paus Franciscus tegen vecht. De badkuip was onderdeel van een door Tebartz geregelde renovatie die ten minste 31 miljoen euro heeft gekost. Begroot was maximaal 5 miljoen euro.

Franciscus was nog geen week paus toen hij tegen de journalisten die het conclaaf hadden gevolgd, zei: „Ah, hoe graag zou ik een arme Kerk, een Kerk voor de armen zien!” Het uitroepteken en de verzuchting staan in de officiële transcriptie door het Vaticaan.

Keer op keer heeft hij dat daarna herhaald. In zijn uithalen naar kerkbestuurders die zich als prinsen gedragen. In zijn kritiek op de ‘idolatrie’ van geld. Op zijn bezoek aan Sardinië, waar hij zei: „Laten we strijden tegen het idool dat geld geworden is, tegen een onrechtvaardig systeem zonder ethiek, waarin het geld alles bepaalt.”

Met zijn keus om de gouden kruizen en andere pauselijke parafernalia in de la te laten liggen en de dikke Mercedes in de garage te laten, met zijn wens om te blijven wonen in de simpele suite van het gastenverblijf van het Vaticaan leeft paus Franciscus deze soberheid voor – zoals hij dat ook deed als aartsbisschop van Buenos Aires. Achter de keuze van zijn pausnaam school al een heel programma. Sint Franciscus is de heilige uit Assisi die de mooie kleren die hij van zijn rijke vader had gekregen, aflegde om met en tussen de armen te gaan leven. Begin deze maand was de paus in Assisi. In dezelfde zaal waar de dertiende-eeuwse Franciscus ten overstaan van de bisschop zijn kleren uittrok, riep de huidige Franciscus de kerk op zich te ontdoen van wereldse zaken, want die leiden alleen maar „tot ijdelheid, een gevoel van almacht, hoogmoed.’’

Grijpt de paus ook echt in?

Franciscus heeft al een paar keer laten zien dat hij niet terugschrikt voor stevige ingrepen.

De belangrijkste is die in het Instituut voor Religieuze Werken, de bank van het Vaticaan. Die is in het verleden vaak in opspraak gekomen. In opdracht van de paus wordt de grote schoonmaak binnen de bank, die al aarzelend op gang was gekomen, versneld. De twee topbankiers zijn dit voorjaar weggestuurd. En negenhonderd rekeningshouders hebben een maand geleden te horen gekregen dat de bank het contact met hen wil verbreken.

Een andere test was de ernstige verdenking van pedofilie tegen de Poolse nuntius van het Vaticaan, een soort ambassadeur, in de Dominicaanse republiek. Die is deze zomer zonder veel omhaal uit zijn functie ontheven. Hetzelfde geldt voor de twee eerder genoemde Sloveense bisschoppen.

En traditionele hangijzers als abortus en homoseksualiteit, het celibaat en de vrouw in het ambt? Op dat gebied is nog weinig beweging zichtbaar. Dinsdag nog kapte een hoge prelaat de discussie over een soepeler houding ten opzichte van gescheiden gelovigen af. Maar voor over een jaar heeft paus een bijzondere synode uitgeschreven, waarop bisschoppen over een aantal van deze omstreden thema’s gaan praten. De kans is bijzonder groot dat bisschop Tebartz dan niet op de lijst van genodigden zal staan.

    • Marc Leijendekker