Opinie

    • Margriet Oostveen

Acht misvattingen

1Ze vindt dit leuk.

Integendeel. Geen onderwerp zo dodelijk voor je imago.

2De Zwarte Pietdiscussie gaat over Zwarte Piet. Zie verzuchtingen als ‘Gaat het nu nóg over Zwarte Piet? Lekker belangrijk!’. Of geestigheden als ‘En blanke vla dan?’. Maar deze discussie gaat niet over Zwarte Piet. Wel over de vraag hoelang we nog naar Nederlands gebruik mensen weglachen of afblaffen die niet bereid of in staat zijn zich volledig aan onze gewoontes aan te passen. Over ons vermogen een moderne, open samenleving te zijn en over verdraagzaamheid, net nu de Europese Commissie tegen Racisme en Intolerantie de situatie hier niet rooskleurig inschat. Dus daar gaan we weer.

3Maar we hebben deze Zwarte Pietdiscussie al vaak genoeg gehad. Kennelijk toch niet op een manier die iets oplost. Zie 2.

4Ze willen Zwarte Piet afschaffen! Zelf zou ik hem graag houden, zij het wat minder zwart. En ‘ze’ willen vooral erkenning. Dit gaat over luisteren. En zo nodig een compromis zoeken. Wat leren we kinderen bij onenigheid te doen? Precies.

5De historische oorsprong is relevant. De één toont het zestiende-eeuws ‘Portret van een Afrikaanse man’ als bewijs dat de eerste Zwarte Piet een ridder was (Rijksmuseum-directeur Wim Pijbes in nrc.next). De ander noemt een zeventiende-eeuws groepsportret met slaaf ‘in feite’ de voorloper van Zwarte Piet (kunsthistoricus Elmer Kolfin in de Volkskrant). Maar dit gaat allang niet meer over de vraag of Zwarte Piet racistisch ís, maar hoe racistisch Zwarte Piet door anderen wordt gevonden. Hoor maar hoe Verene Shepherd pijnlijk voor haar beurt sprak namens de VN-commissie die Zwarte Piet onderzoekt: „Als zwart persoon zou ik bezwaar maken. Maar als lid van de commissie ben ik verplicht verder onderzoek te doen.” Je kunt dat niet leuk vinden, maar die denkwijze is in het grootste deel van de wereld nu realiteit.

6Dan kunnen we overal wel een punt van maken. Washington ruziet al jaren met ‘native Americans’ over de naam van de plaatselijke footballclub: de Redskins. Maar vorige week pleitte zelfs de zeer rechtse columnist Charles Krauthammer in The Washington Post vóór afschaffing. Wanneer betekenissen veranderen, schrijft hij, dan komt er een moment om je daarbij neer te leggen. Zolang de betekenis van blanke vla niet verandert (zie 2), maken we daar dus geen punt van.

7Ik wil geen rassenonderscheid zien, dus ik zie geen racisme.

Al noem je jezelf nog zo chique een ‘raciaal scepticus’: iedereen maakt onderscheid. Maar alleen wie buiten het comfort van zijn eigen enclave durft te treden, ontdekt dit.

8Het Sinterklaasjournaal kan Zwarte Piet niet zomaar veranderen. Dat zegt de verantwoordelijke NTR, maar dat is laf. De NTR zweepte de Sinterklaasgekte zelf op. Dankzij het Sinterklaasjournaal kunnen ouders hun Sinterklaasfeest al jaren nauwelijks nog rustig en naar eigen inzicht opbouwen, en dat vindt iedereen prima. Het Sinterklaasjournaal is de enige plek waar Piet kan veranderen op een manier die leuk is voor iedereen. Eigen schuld. En alle kans om een begin te maken bij het live-verslag van de intocht.

    • Margriet Oostveen