Luxemburgse politieke veteraan buiten spel gezet door ‘Gambia’-coalitie

Drie Luxemburgse partijen willen van de eeuwige premier af.

Aanvankelijk leek er weinig te zijn veranderd in het groothertogdom Luxemburg, na de verkiezingen van afgelopen zondag. De christen-democratische partij van Jean-Claude Juncker, al achttien jaar premier, werd zoals gebruikelijk de grootste. „Ik maak aanspraak op de rol van formateur”, verklaarde de 58-jarige Juncker, ondanks zetelverlies.

Inmiddels is de situatie anders. Junckers Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei (CSV), die sinds de Tweede Wereldoorlog bijna onafgebroken regeert, moet als het aan drie andere partijen ligt nu eens de oppositie in.

Gisteren begonnen liberalen, sociaal-democraten en Groenen aan onderhandelingen voor de vorming van een zogeheten ‘Gambia-coalitie’. De naam verwijst naar de kleuren van de Gambiaanse vlag, die overeenkomen met de kleuren van de coalitiepartijen: blauw, rood en groen.

Als de coalitie er komt, betekent dat een politieke aardverschuiving in het land met iets meer dan een half miljoen inwoners. Alleen tussen 1974 en 1979 had Luxemburg een premier van niet-christen-democratische huize, de liberaal Gaston Thorn. Ditmaal is de liberaal Xavier Bette (40) de beoogde premier. De sociaal-democratische LSAP, die tot voor kort regeerde met Junckers CSV, werd even groot als de liberalen, maar is bereid van het premierschap af te zien – om maar van Juncker af te komen.

De LSAP liet Juncker in juli vallen naar aanleiding van een groot schandaal rondom de afluisterpraktijken van de Luxemburgse geheime dienst. De dienst had ook Juncker zelf afgeluisterd, maar de premier ondernam geen actie.

Onduidelijk is nog wat Juncker nu gaat doen. Aan oppositie voeren is de politieke veteraan niet gewend: Juncker zit al 30 jaar in de regering. Zijn internationale ervaring is daarentegen groot. Tussen 2005 en begin dit jaar zat de premier, die tevens minister van Financiën was, de Eurogroep voor. Nu de Europese Unie zich opmaakt voor een grote banencarrousel na de Europese verkiezingen van mei volgend jaar, gaat de naam Juncker weer rond.

De prioriteit van de beoogde nieuwe coalitie wordt de aanpak van de crisis, zeggen de drie partijen. De groei van de Luxemburgse economie ligt al enkele jaren vrijwel stil.